Leren, sociaal gedrag en communicatie
Dieren leren van ervaringen, leven soms samen in groepen en geven signalen aan elkaar. Bij dit onderwerp let je op voorbeelden en op de functie van het gedrag.
Dieren leren van wat ze meemaken. Daardoor passen ze zich aan hun omgeving aan. Er zijn verschillende vormen van leren.
Gewenning
Een dier reageert na een tijd niet meer op een prikkel die steeds terugkomt en niets oplevert. Een vogel in het park let bijvoorbeeld niet meer op fietsers. Zo bespaart het dier energie voor belangrijke dingen.
Klassieke conditionering
Hier leert een dier twee prikkels met elkaar te verbinden. Pavlov liet honden telkens een bel horen vlak voor het eten. Later kwijlden de honden ook bij de bel alleen. Het dier kan zo voorspellen wat er gaat gebeuren.
Operante conditionering
Hier leert een dier van de gevolgen van zijn eigen gedrag. Gedrag dat beloond wordt, komt vaker voor. Gedrag dat gestraft wordt, komt minder vaak voor.
Inprenting
Inprenting gebeurt vooral kort na het uitkomen of de geboorte. Jonge dieren leren dan wie hun ouder is. Zo weten ze welk dier ze moeten volgen.
Sociaal gedrag en communicatie
Dieren van één soort leven soms samen in een groep. In een groep helpt samenwerking bij het jagen en verdedigen. Een rangorde voorkomt veel gevechten om voedsel en partners.
Dieren gebruiken hiervoor geluiden, geuren en lichaamstaal.
- Een hond blaft om indringers te waarschuwen.
- Een dier zet met geur zijn territorium af.
- Een dreigende houding laat zien dat een dier wil vechten.
De functie van communicatie is informatie geven. Zo waarschuwen dieren voor gevaar, trekken ze een partner aan of voorkomen ze een gevecht.
Onthoud
Gewenning, klassieke en operante conditionering en inprenting zijn vormen van leren.
Sociaal leren betekent dat een dier gedrag van een ander dier overneemt.
Sociaal gedrag, zoals een rangorde, helpt bij samenleven en voorkomt gevechten.
Communicatie gebeurt met geluiden, geuren en lichaamstaal.
Bij elk voorbeeld kijk je naar het voordeel dat het dier ervan heeft.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een hond gaat kwijlen zodra hij een bel hoort. Welke vorm van leren is dit, en welke prikkel is de geconditioneerde prikkel?
- 1
Eten is de ongeconditioneerde prikkel, want de hond kwijlt daar zonder leren bij.
Veelgemaakte fouten
Gewenning is geen vermoeidheid, want het dier leert dat een herhaalde prikkel niets betekent.
Klassieke en operante conditionering halen veel leerlingen door elkaar, dus kijk of een prikkel aan een reflex of aan eigen gedrag is gekoppeld.
Sociaal leren is niet hetzelfde als instinct, dus noem het alleen sociaal leren als het dier iets van een ander dier overneemt.
Snel checken
Een jonge gans volgt na het uitkomen de eerste bewegende ding die hij ziet. Welke vorm van leren is dit?
Waarvoor dient territoriumgedrag bij veel dieren vooral?