Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie vwo/2023 · tijdvak 2

Vraag 29Nieuwe behandelmethodes voor sikkelcelanemie

2 puntenEiwitsynthese

Bij mensen met sikkelcelanemie komen vaak galstenen voor. Galstenen ontstaan in de galblaas door een verhoogde concentratie van de stof bilirubine, die vrijkomt bij de afbraak van rode bloedcellen. Galstenen leiden tot problemen als ze de galblaas verlaten en de galbuis blokkeren. Deze blokkade kan leiden tot een ontsteking van de lever en tot problemen met de spijsvertering.

Zoals op het examen

De behandeling van sikkelcelanemie bestaat voornamelijk uit pijnbestrijding en herhaaldelijke bloedtransfusies. Over het effect van bloedtransfusies worden de volgende uitspraken gedaan: 1 De bloedtransfusie gaat tijdelijk een tekort aan rode bloedcellen tegen. 2 Het aandeel sikkelcellen neemt in de weken na een bloedtransfusie geleidelijk af.

Zoals op het examen

Een van de medicijnen tegen sikkelcelanemie is hydroxycarbamide. Dit medicijn remt de productie van de witte bloedcellen en bloedplaatjes, en verhoogt de productie van foetaal hemoglobine. Foetaal hemoglobine heeft een grotere affiniteit voor zuurstof dan adult hemoglobine en heeft twee γ -globineketens in plaats van twee β -globineketens. Normaal neemt de expressie van het gen voor γ -globine na de geboorte af. Over hydroxycarbamide worden de volgende uitspraken gedaan: 1 Het is werkzaam in het rode beenmerg. 2 Door gebruik ervan treedt minder sikkelcelvorming op. 3 Door gebruik ervan wordt het ontstaan van ontstekingen in het endotheel van bloedvaten onderdrukt.

Zoals op het examen

Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar en noteer erachter of de betreffende uitspraak juist of onjuist is.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. In de tekst staat welke verandering in het gen optreedt, dus begin daar.
  2. Denk na over waar in een gen een mutatie kan liggen en wat dat voor het eiwit doet.
  3. Bij de uitspraken over hydroxycarbamide let je op wat het medicijn in het lichaam doet.
  4. Controleer elke uitspraak apart met de tekst en afbeelding 1.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Let op welk medicijn of welke behandeling in een uitspraak wordt genoemd, want die wisselen elkaar af.
  • Schrijf bij elk nummer zowel het nummer als juist of onjuist op, anders is het antwoord onvolledig.
  • Beoordeel elke uitspraak op wat er in de tekst staat, en niet op wat je al uit het hoofd weet.
Puntmutatie en het gevolg voor de eiwitvolgordePrimaire structuur van eiwittenWerking van bloedcellen en hun vormingGegevens halen uit tekst en afbeelding

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 28Alle vragenVraag 30 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Sikkelcelanemie is een erfelijke bloedziekte, waarbij afwijkend hemoglobine wordt aangemaakt. De normale vorm van rode bloedcellen kan daardoor veranderen in een sikkelvorm. Wereldwijd wordt onderzoek gedaan naar nieuwe behandelingen voor deze ziekte. Hemoglobine bestaat uit twee α - en twee β -globineketens. Sikkelcelanemie wordt veroorzaakt door een puntmutatie in het gen dat codeert voor de β -globineketen. In een van de tripletten is een A vervangen door een T, en als gevolg hiervan is in de β -globine-keten glutaminezuur vervangen door valine. De ziekte ontstaat alleen als deze mutatie in beide allelen voor β -globine aanwezig is. In afbeelding 1 is normaal hemoglobine weergegeven. afbeelding 1 Over de mutatie in het β -globine-gen en gevolgen ervan worden de volgende uitspraken gedaan: 1 De mutatie kan in een intron hebben plaatsgevonden. 2 De mutatie veroorzaakt een verschuiving van het leesraam. 3 Van de β -globineketen is de primaire structuur veranderd.

Bij sikkelcelanemie vormen de afwijkende β -globineketens – na afgifte van zuurstof – lange vezels die zich hechten aan de celmembraan van de rode bloedcel. Dit veroorzaakt de typische sikkelvorm. Door deze vormverandering gaat de rode bloedcel sneller kapot (hemolyse). Bij mensen met sikkelcelanemie is de gemiddelde levensduur van een rode bloedcel daardoor slechts 20 dagen in plaats van 120 dagen. Ook is er een verhoogde activiteit van witte bloedcellen en worden er bloedplaatjes geactiveerd. Daardoor ontstaat een ontstekingsreactie in het endotheel van de bloedvaten. De verstoppingen die hierdoor kunnen ontstaan, veroorzaken zuurstofgebrek in botten en organen. Dit leidt tot pijn en beschadiging van organen. In de bloedvaten van de longen kan ook door een lage zuurstofspanning vaatverstopping optreden, waardoor de bloeddruk in die vaten stijgt. Dit kan leiden tot verwijding van één van de hartkamers.

Bij mensen met sikkelcelanemie komen vaak galstenen voor. Galstenen ontstaan in de galblaas door een verhoogde concentratie van de stof bilirubine, die vrijkomt bij de afbraak van rode bloedcellen. Galstenen leiden tot problemen als ze de galblaas verlaten en de galbuis blokkeren. Deze blokkade kan leiden tot een ontsteking van de lever en tot problemen met de spijsvertering.

De behandeling van sikkelcelanemie bestaat voornamelijk uit pijnbestrijding en herhaaldelijke bloedtransfusies. Over het effect van bloedtransfusies worden de volgende uitspraken gedaan: 1 De bloedtransfusie gaat tijdelijk een tekort aan rode bloedcellen tegen. 2 Het aandeel sikkelcellen neemt in de weken na een bloedtransfusie geleidelijk af.

Een van de medicijnen tegen sikkelcelanemie is hydroxycarbamide. Dit medicijn remt de productie van de witte bloedcellen en bloedplaatjes, en verhoogt de productie van foetaal hemoglobine. Foetaal hemoglobine heeft een grotere affiniteit voor zuurstof dan adult hemoglobine en heeft twee γ -globineketens in plaats van twee β -globineketens. Normaal neemt de expressie van het gen voor γ -globine na de geboorte af. Over hydroxycarbamide worden de volgende uitspraken gedaan: 1 Het is werkzaam in het rode beenmerg. 2 Door gebruik ervan treedt minder sikkelcelvorming op. 3 Door gebruik ervan wordt het ontstaan van ontstekingen in het endotheel van bloedvaten onderdrukt.

Schrijf de nummers 1, 2 en 3 onder elkaar en noteer erachter of de betreffende uitspraak juist of onjuist is.