Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie vwo/2024 · tijdvak 1

Vraag 19Koolmezen dood door bestrijding buxusmot?

2 puntenStofwisseling van het organisme

De onderzoekers troffen in de koolmezen uit één nest de herbicide fluroxypyr meptyl aan.

Zoals op het examen

− Noteer een eigenschap op orgaanniveau waardoor opname via de darm makkelijker verloopt. − Noteer een eigenschap op celniveau waardoor opname via de darm makkelijker verloopt.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Lees de laatste zin over opname via de darm, want daar draait de vraag om.
  2. Denk eerst na over de bouw van de darm als orgaan en welke bouw opname helpt.
  3. Zoek daarna in een darmcel een kenmerk dat opname van gifstoffen makkelijker maakt.
  4. Schrijf per niveau één eigenschap op die je kunt uitleggen waarom ze helpt.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Schrijf bij het orgaanniveau echt over het orgaan, niet over een cel of stof.
  • Noem bij het celniveau een eigenschap van de cel zelf, niet van het weefsel eromheen.
  • Geef een eigenschap die de opname verklaart, niet alleen dat er opname plaatsvindt.
Bouw en functie van de darm als orgaanBouw en functie van cellen en hun celmembraanOpname van stoffen uit de darm in het bloed

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 18Alle vragenVraag 20 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

In het voorjaar van 2018 kwamen er verontrustende berichten over opvallend veel dode koolmeesjongen in nestkasten. Ook Henriëtte had zo’n nestje met dode koolmezen in de tuin. De koolmees ( Parus major , afbeelding 1) is een veelvoorkomende broedvogel in Nederland. De koolmees leeft van zaden en insecten. Totdat jonge koolmezen het nest verlaten, worden ze door hun ouders gevoerd met kleine insecten zoals de rupsen van de buxusmot. afbeelding 1 In 2018 en 2019 hadden veel Nederlandse tuineigenaren last van de rupsen van de buxusmot. Ook Henriëttes buxus-heg werd kaalgevreten. In het tuincentrum haalde ze toen een middel om de buxusmot te bestrijden. Henriëtte vraagt zich nu af of het nestje dode koolmeesjes in haar tuin misschien het gevolg was van dit bestrijdingsmiddel. Veel insectenbestrijdingsmiddelen behoren tot de pyrethroïden. Deze stoffen verhinderen het sluiten van de spannings-afhankelijke Na + -kanalen in de uitlopers van neuronen. Over het effect van pyrethroïden op een neuron worden de volgende uitspraken gedaan: 1 Door pyrethroïden ontstaan er constant nieuwe impulsen in de axonen. 2 Doordat de Na + -kanalen niet sluiten, treedt hyperpolarisatie op. 3 De oorspronkelijke rustpotentiaal wordt niet meer bereikt.

In het voorjaar van 2019 hebben onderzoekers van het Centrum voor Landbouw en Milieu 41 nesten met dode jonge koolmezen onderzocht op aanwezigheid van diverse bestrijdingsmiddelen in de koolmezen. Er waren nesten uit stedelijke gebieden waar bestrijdingsmiddelen tegen de buxusmot waren gebruikt, uit stedelijke gebieden waar dit niet was gebeurd, en uit bossen. In geen van de 41 onderzochte nesten werden de insecticiden aangetroffen die werden gebruikt tegen de buxusmot. In tabel 1 zijn de bestrijdingsmiddelen weergegeven die wel werden aangetroffen in de dode koolmezen op de verschillende plaatsen. tabel 1 werkzame stof type aantal nesten middel stad (wel stad (geen bos bestrijding) bestrijding) DDT insecticide 9 9 4 DEET insecticide - - 3 bifenyl-2-ol fungicide 1 5 3 fipronil insecticide 6 2 1 fluralaner insecticide 1 1 1 fluroxypyr meptyl herbicide - 1 -imidacloprid insecticide 1 - -permethrin insecticide 4 3 4 insecticide: gifstof die insecten doodt fungicide: gifstof die schimmels doodt herbicide: gifstof die planten doodt Verontrustend was de aanwezigheid van DDT in veel van de dode jonge koolmezen. DDT is al meer dan 50 jaar een verboden stof in Nederland. Deze gegevens laten zien hoe slecht afbreekbaar dit gif is.

De onderzoekers troffen in de koolmezen uit één nest de herbicide fluroxypyr meptyl aan.

Veel van de insecticiden uit tabel 1 worden gebruikt als bestrijdingsmiddel tegen vlooien en teken bij honden en katten. Henriëtte ontvlooit haar hond elke vier weken met zo’n middel. Misschien hebben jonge koolmezen in haar tuin de gifstoffen via de huid opgenomen na contact met de haren van de hond. Koolmezen gebruiken haren namelijk als binnenbekleding van het nest (afbeelding 2). afbeelding 2 Gifstoffen kunnen echter veel gemakkelijker via de darm worden opgenomen dan via de huid.

− Noteer een eigenschap op orgaanniveau waardoor opname via de darm makkelijker verloopt. − Noteer een eigenschap op celniveau waardoor opname via de darm makkelijker verloopt.