Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie vwo/2024 · tijdvak 1

Vraag 9Nicotine tijdens de vroege embryonale ontwikkeling

1 puntZelforganisatie van cellen

Nicotine wordt niet afgebroken door acetylcholinesterase, dat in de weefselvloeistof aanwezig is.

Zoals op het examen

De gifstof nicotine wordt gemaakt door planten van de familie Solanaceae. In deze familie worden de grootste hoeveelheden nicotine geproduceerd door de planten van het geslacht Nicotiana .

Zoals op het examen

Nicotiana -soorten die gebruikt worden voor de productie van tabak hebben hogere gehaltes aan nicotine dan wilde tabaksplanten. Dit komt door een bepaald proces waarbij door middel van kruisingen en selectie een hogere aanmaak van nicotine in deze productiesoorten is verkregen.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Denk na over wat een EB is en waar die in vergelijking met een echte baarmoeder van verschilt.
  2. Let op hoe in de tekst is beschreven wanneer en hoe de nicotine aan de kweek wordt toegevoegd.
  3. Bedenk welke invloeden op een zwangerschap in het laboratorium helemaal ontbreken.
  4. Formuleer je antwoord als een tekortkoming van het model, niet als een kritiek op het onderzoek zelf.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Schrijf geen tekortkoming die al in de vraag of in het voorbeeld staat, zoals het ontbreken van latere zwangerschapsfasen.
  • Geef niet alleen aan dat een EB geen echt embryo is, want dat levert geen punt op.
  • Vergeet niet om de tekortkoming concreet te maken, zodat duidelijk is wat er in het model mist.
Modelonderzoek en de beperkingen van modellenEmbryonale ontwikkeling en stamcellenExperimenteel ontwerp en validiteit

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 8Alle vragenVraag 10 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Het is al lang bekend dat roken tijdens de zwangerschap kan leiden tot een miskraam, een laag geboortegewicht, vroeggeboorte en nadelige gezondheidseffecten bij de baby. Amerikaanse wetenschappers van de Stanford University School of Medicine hebben een model ontwikkeld om te onderzoeken hoe nicotine een embryo beïnvloedt. Nicotine is een gifstof met verslavende en verdovende effecten. In het beloningscentrum van de grote hersenen bindt nicotine aan acetylcholinereceptoren die zich bevinden op de axonen van dopamine-producerende neuronen. Zowel na binding van acetylcholine als na binding van nicotine, neemt de dopamine-afgifte in de synaps toe, waardoor het beloningscentrum actiever wordt. Dopamine wordt heropgenomen in het presynaptisch neuron (afbeelding 1). afbeelding 1 Over afbeelding 1 worden de volgende uitspraken gedaan: 1 Nicotine is een antagonist van acetylcholine. 2 Dopamine komt via endocytose in de synapsspleet terecht. 3 Heropname van dopamine vindt plaats door dopaminereceptoren.

Nicotine wordt niet afgebroken door acetylcholinesterase, dat in de weefselvloeistof aanwezig is.

De gifstof nicotine wordt gemaakt door planten van de familie Solanaceae. In deze familie worden de grootste hoeveelheden nicotine geproduceerd door de planten van het geslacht Nicotiana .

Nicotiana -soorten die gebruikt worden voor de productie van tabak hebben hogere gehaltes aan nicotine dan wilde tabaksplanten. Dit komt door een bepaald proces waarbij door middel van kruisingen en selectie een hogere aanmaak van nicotine in deze productiesoorten is verkregen.

De Amerikaanse wetenschappers wilden onderzoeken hoe nicotine de verschillende celtypen in een embryo beïnvloedt. Onderzoek doen aan menselijke embryo’s is in veel landen niet toegestaan of mag alleen onder zeer strikte voorwaarden. Daarom gebruikten de wetenschappers stamcellen afkomstig uit een menselijk embryo van vijf dagen oud (blastula). Een kweek van deze stamcellen vormt spontaan bolletjes die ‘embryoid bodies’ (EB’s) worden genoemd. Om het effect van nicotine op de ontwikkeling van deze stamcellen te onderzoeken, voegden de wetenschappers nicotine toe aan het kweekmedium. De opzet van het onderzoek is in afbeelding 2 weergegeven. afbeelding 2 Stamcellen hebben een bepaalde potentie.

De concentratie nicotine van het kweekmedium was gelijk aan de gemiddelde concentratie in het bloed van embryo’s waarvan de moeder rookt. Na 21 dagen incubatie werd de diameter van de EB’s bepaald. De diameter is een maat voor het aantal cellen in de EB’s. Afbeelding 3 toont een microscopisch beeld van EB’s die aan nicotine zijn blootgesteld en van controle-EB’s. De EB’s zijn als donkere vlekken zichtbaar. In afbeelding 4 zijn de metingen van de diameter van de EB’s in de twee groepen weergegeven. afbeelding 3 afbeelding 4 * significant verschil in gemiddelde diameter Over het resultaat worden de volgende uitspraken gedaan: 1 Het aantal cellen in een controle-EB is gemiddeld groter dan in een EB die aan nicotine is blootgesteld. 2 Het verschil in gemiddelde diameter tussen de twee groepen EB’s berust op toeval.

De onderzoekers hebben ook het effect van nicotine op de genexpressie van de EB’s onderzocht. Om de verschillen in expressie tussen verschillende celtypen te onderzoeken, werd de genexpressie van afzonderlijke cellen bepaald. Om de genexpressie te bepalen werd – op basis van al het RNA – cDNA gemaakt, dat vervolgens werd vermenigvuldigd met de PCR-techniek. Aan de hand van de gevonden genexpressie werd een expressieprofiel opgesteld waarmee de cellen konden worden ingedeeld in verschillende celtypen. Afbeelding 5 toont de stappen van dit deel van het onderzoek. afbeelding 5 Over de stappen in afbeelding 5 worden de volgende uitspraken gedaan: 1 Om cDNA te maken, zijn andere enzymen nodig dan bij de PCR. 2 Om cDNA te maken, zijn andere nucleotiden nodig dan bij de PCR. 3 Bij de PCR in dit onderzoek wordt in totaal één kenmerkend gen vermenigvuldigd.

In de tabel hieronder zijn twee celtypen genoemd waarvan de genexpressie was veranderd door nicotine, met het bijbehorend effect op de embryonale ontwikkeling. celtype effect van nicotine 1 epitheelcellen toename van celdeling 2 endotheelcellen verminderde vorming van haarvaten Kinderen van wie de moeder rookte tijdens de zwangerschap, hebben op latere leeftijd een grotere kans op longproblemen.

Het is niet ideaal om EB’s te gebruiken als een model om de gevolgen van nicotinegebruik tijdens de zwangerschap op de ontwikkeling van het embryo te onderzoeken. Een voorbeeld van een tekortkoming is dat een EB geen echt embryo is en effecten voor de latere periode van de zwangerschap dus niet bestudeerd kunnen worden.

Noteer een andere tekortkoming van EB’s als model in het onderzoek naar effecten van nicotine op de embryonale ontwikkeling.