Vraag 33Slaap herstelt DNA
Hoe pak je dit aan?
- Lees de alinea over DNA-schade en de reparatie van dubbelstrengsbreuken nog eens rustig door.
- Beoordeel elke uitspraak over inserties en deleties apart, zonder de andere erbij te betrekken.
- Bedenk welk gevolg een insertie of een deletie heeft voor het aflezen van de code.
- Kies daarna de letter die past bij jouw oordeel over beide uitspraken.
Hier verliezen leerlingen punten
- Bij meerkeuze lever je alleen een letter in, dus schrijf kort op waarom elke uitspraak klopt of niet.
- Stop niet na de eerste uitspraak, want beide uitspraken tellen mee bij je keuze.
- Let goed op of een uitspraak over een oorzaak of over een gevolg gaat, want dat maakt een verschil.
Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.
De vraag als tekst
Alle organismen met een zenuwstelsel blijken slaap nodig te hebben. Israëlische wetenschappers toonden aan dat slaap een belangrijke rol speelt bij het herstel van DNA-schade in neuronen. Bij gewervelden wordt het slaap-waakritme geregeld door het peptide-hormoon melatonine. Melatonine wordt geproduceerd door de epifyse, een klier in de hersenen. De aanmaak doorloopt een 24 uurs-ritme én wordt beïnvloed door de hoeveelheid licht die door bepaalde receptoren in het netvlies wordt opgevangen. Om in te kunnen slapen moet de melatonineconcentratie boven een bepaalde drempelwaarde komen.
Op de celmembranen van veel verschillende celtypen zijn melatonine-receptoren te vinden. Zo ook op cellen van het centraal zenuwstelsel. Melatonine heeft verschillende effecten op cellen; het kan bijvoorbeeld de genexpressie beïnvloeden. Drie uitspraken over de doelwitcellen met melatoninereceptoren zijn: 1 Melatonine bereikt de celkern via diffusie. 2 Het effect van melatonine verloopt via second messengers. 3 Melatonine is een transcriptiefactor.
Doordat neuronen voornamelijk overdag actief zijn, lopen ze voornamelijk overdag DNA-schade op. DNA-schade wordt veelal veroorzaakt door zuurstofradicalen. Deze stoffen ontstaan bij processen waarbij zuurstof wordt gebruikt.
De DNA-schade ontstaat als gevolg van de productie van ATP.
Een voorbeeld van DNA-schade is een dubbelstrengsbreuk (dsb). Bij een dsb zijn beide strengen van een DNA-molecuul gebroken. Bij de reparatie van dsb’s kunnen soms inserties of deleties optreden. Over inserties en deleties worden de volgende uitspraken gedaan: 1 Een insertie kan leiden tot een leesraamverschuiving. 2 Een deletie kan leiden tot de synthese van een langer eiwit.
A B C D
Welke uitspraak is juist? A geen van beide B alleen 1 C alleen 2 D zowel 1 als 2