Vraag 41Dwergolifanten op Sicilië
Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.
Hoe pak je dit aan?
- In de tekst staan twee handelingen met het mtDNA, lees welke en in welke volgorde ze gebeuren.
- Bedenk welke laboratoriumtechniek het aantal kopieën van een stukje DNA sterk vergroot.
- Bedenk daarna welke laboratoriumtechniek de volgorde van de bouwstenen van het DNA uitleest.
- Schrijf bij elke handeling de naam van de juiste techniek op.
Hier verliezen leerlingen punten
- Schrijf de volledige naam van de techniek op, niet alleen een afkorting die je niet kunt uitleggen.
- Let op dat je twee verschillende technieken noemt, één voor het vermenigvuldigen en één voor de basenvolgorde.
- Haal de naam niet uit de algemene biologie, maar uit de handelingen die in de tekst bij het mtDNA staan.
Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.
De vraag als tekst
Op eilanden hebben veel zoogdiersoorten een afwijkende grootte vergeleken met verwante soorten op het vasteland. Grote soorten zijn er kleiner, kleine soorten zijn er groter. Een team van wetenschappers heeft aan de hand van fossielen een schatting gemaakt van de snelheid van ‘verdwerging’ bij olifanten die leefden op Sicilië. De ‘verreuzing’ en ‘verdwerging’ van zoogdiersoorten die eilanden koloniseren, wordt de wet van Foster genoemd (afbeelding 1). Bij de ontwikkeling richting de afwijkende afmetingen zijn verschillende factoren betrokken. Wetenschappers veronderstellen dat na vestiging eerst een sterke populatiegroei plaatsvindt, en daarna de ontwikkeling naar een optimale grootte van de individuen. afbeelding 1 De genetische samenstelling van een nieuw-gevestigde eilandpopulatie is anders dan die van de oorspronkelijke populatie van het vasteland. Hieronder staan uitspraken over dit verschil. 1 Er is sprake van het foundereffect. 2 Door de isolatie van de populatie op het eiland treedt gene flow op. 3 De genenpool van de eilandpopulatie is kleiner dan die van het vasteland.
De verreuzing of verdwerging van zoogdieren op eilanden wordt veroorzaakt door natuurlijke selectie. Uiteindelijk kan de populatie op het eiland een aparte soort worden.
De verdwerging van grote zoogdieren op een gekoloniseerd eiland is mede te verklaren met de eilandtheorie van McArthur en Wilson. Een kleiner aantal soorten op een eiland maakt de kans groter dat predatoren afwezig zijn. Grote zoogdiersoorten kunnen dan verdwergen.
De wetenschappers onderzochten fossiele resten van de puntali-olifant ( Palaeoloxodon mnaidriensis ), een uitgestorven olifantensoort die leefde op het Italiaanse eiland Sicilië. Deze dwergolifant is een afstammeling van de veel grotere uitgestorven Europese bosolifant ( Palaeoloxodon antiquus ) die 781.000 tot 30.000 jaar geleden leefde. Zie afbeelding 2. afbeelding 2 De wetenschappers konden mitochondriaal DNA (mtDNA) isoleren uit een fossiel bot uit het binnenoor van een puntali-olifant. Dit mtDNA werd gebruikt om de lengte van de periode van verdwerging te bepalen. Voor het onderzoek moest het mtDNA eerst worden vermenigvuldigd, waarna de basevolgorde ervan kon worden bepaald.
− Noteer de naam van de techniek waarmee DNA vermenigvuldigd kan worden. − Noteer de naam van de techniek waarmee de basenvolgorde bepaald kan worden.