Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie vwo/2026 · tijdvak 2

Vraag 14Waterspreeuw duikt op in dierentuin

1 puntSoortvorming

De larven van haften, steenvliegen en schietmotten zijn indicatorsoorten voor waterkwaliteit, omdat ze gevoelig zijn voor vervuiling. De waterspreeuw is geen betrouwbare indicatorsoort in Nederland.

Zoals op het examen

Hieronder staan uitspraken over de waterspreeuw en het beschreven voedselweb. 1 De waterspreeuw behoort tot de consumenten van de 1e orde. 2 Het snelstromende water behoort tot de habitat van de waterspreeuw. 3 De kans op accumulatie van persistente gifstoffen in waterspreeuwen is groter wanneer ze visjes eten, dan wanneer ze larven eten.

Zoals op het examen

Wanneer de waterspreeuw onder water aan het jagen is, neemt de p CO 2 in de weefsels toe.

Zoals op het examen

Als een waterspreeuw jaagt, loopt hij over de bodem en gebruikt hij zijn vleugels om vooruit te komen. Zijn staart gebruikt hij daarbij als roer. Onder water daalt de hartslagfrequentie van de waterspreeuw. Ook trekken de spiertjes rond de slagadertjes van de huid en de poten samen. Hieronder staan uitspraken over deze regulatie. 1 Deze regulatie leidt ertoe dat de huid en poten kouder worden. 2 Deze regulatie wordt veroorzaakt door het animale zenuwstelsel. 3 Het samentrekken van de spiertjes rond de slagadertjes van de huid en de poten is onderdeel van een reflexboog.

Zoals op het examen

Onder water daalt ook de stofwisseling van de waterspreeuw sterk. Hierdoor wordt de ademprikkel uitgesteld en kan de waterspreeuw langer onder water blijven.

Zoals op het examen

De waterspreeuw is de enige zangvogel die onder water zwemt. Er zijn wel andere vogels die onder water kunnen zwemmen, zoals pinguïns en papegaaiduikers. Ook bij de stormvogels komen geslachten (genera) voor die dit kunnen. Deze vogels hebben – net als waterspreeuwen – eigenschappen die het mogelijk maken om onder water te zwemmen, zoals een extra dicht verenkleed. De andere geslachten stormvogels hebben deze eigenschappen niet.

Zoals op het examen

Is het ontstaan van een extra dicht verenkleed bij waterspreeuwen en stormvogels een voorbeeld van convergente evolutie of van divergente evolutie? Licht je antwoord toe.

Zoals op het examen
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Bedenk wat het verschil tussen convergente en divergente evolutie precies inhoudt.
  2. Zoek in de tekst welke gegevens over de twee soorten belangrijk zijn voor deze keuze.
  3. Kies één van de twee vormen en onderbouw je keuze met een reden die uit de tekst komt.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Een keuze maken zonder er een reden bij te geven die op de situatie in de tekst slaat.
  • Alleen een begrip noemen zonder uit te leggen wat het hier betekent voor de twee soorten.
  • Een toelichting geven die alleen een definitie herhaalt en niet laat zien hoe die op deze vraag past.
convergente en divergente evolutiegemeenschappelijke voorouderverwantschap tussen soortengebruik van informatie uit tekst

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 13Alle vragenVraag 15 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

In het buitenverblijf van de olifanten in de dierentuin in Emmen is ’s winters soms een waterspreeuw te zien. Dat is bijzonder, omdat de soort in Nederland nauwelijks voorkomt. De waterspreeuw ( Cinclus cinclus, afbeelding 1) is een kleine zwarte zangvogel met een witte borst en een bruine kop. De vogel komt van nature vooral voor rond beken met helder, snelstromend water. In Nederland is hij zeer zeldzaam. De vogel wordt het meest waargenomen in Zuid-Limburg (afbeelding 2). afbeelding 1 afbeelding 2 De waterspreeuw eet voornamelijk de larven van haften, steenvliegen en schietmotten. Deze larven leven van de algen in het water. De larven worden ook gegeten door kleine visjes. De waterspreeuw eet ook kleine visjes.

De larven van haften, steenvliegen en schietmotten zijn indicatorsoorten voor waterkwaliteit, omdat ze gevoelig zijn voor vervuiling. De waterspreeuw is geen betrouwbare indicatorsoort in Nederland.

Hieronder staan uitspraken over de waterspreeuw en het beschreven voedselweb. 1 De waterspreeuw behoort tot de consumenten van de 1e orde. 2 Het snelstromende water behoort tot de habitat van de waterspreeuw. 3 De kans op accumulatie van persistente gifstoffen in waterspreeuwen is groter wanneer ze visjes eten, dan wanneer ze larven eten.

De waterspreeuw kan bij het jagen een halve minuut onder water blijven. Dit is mogelijk doordat hij meer hemoglobine in het bloed heeft dan verwante soorten, zoals de zanglijster. Zie de tabel hieronder. gehalte hemoglobine (gram per 100 mL bloed) waterspreeuw 19 zanglijster 16 Afbeelding 3 is een zuurstofverzadigingscurve. Deze geldt voor beide vogelsoorten. afbeelding 3 De zanglijster heeft op een bepaald moment de volgende zuurstofspanning in longen en spierweefsel: − p O longen: 12 kPa 2 − p O spierweefsel: 6 kPa 2 Neem aan dat het bloed van de zanglijster 20 mL zuurstof per 100 mL bloed bevat bij een zuurstofverzadiging van 100%.

Wanneer de waterspreeuw onder water aan het jagen is, neemt de p CO 2 in de weefsels toe.

Als een waterspreeuw jaagt, loopt hij over de bodem en gebruikt hij zijn vleugels om vooruit te komen. Zijn staart gebruikt hij daarbij als roer. Onder water daalt de hartslagfrequentie van de waterspreeuw. Ook trekken de spiertjes rond de slagadertjes van de huid en de poten samen. Hieronder staan uitspraken over deze regulatie. 1 Deze regulatie leidt ertoe dat de huid en poten kouder worden. 2 Deze regulatie wordt veroorzaakt door het animale zenuwstelsel. 3 Het samentrekken van de spiertjes rond de slagadertjes van de huid en de poten is onderdeel van een reflexboog.

Onder water daalt ook de stofwisseling van de waterspreeuw sterk. Hierdoor wordt de ademprikkel uitgesteld en kan de waterspreeuw langer onder water blijven.

De waterspreeuw is de enige zangvogel die onder water zwemt. Er zijn wel andere vogels die onder water kunnen zwemmen, zoals pinguïns en papegaaiduikers. Ook bij de stormvogels komen geslachten (genera) voor die dit kunnen. Deze vogels hebben – net als waterspreeuwen – eigenschappen die het mogelijk maken om onder water te zwemmen, zoals een extra dicht verenkleed. De andere geslachten stormvogels hebben deze eigenschappen niet.

Is het ontstaan van een extra dicht verenkleed bij waterspreeuwen en stormvogels een voorbeeld van convergente evolutie of van divergente evolutie? Licht je antwoord toe.