Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Biologie vwo/2026 · tijdvak 2

Vraag 21Vitamine D

2 puntenAfweer van het organisme

In de levende cellen van de opperhuid is provitamine D3 aanwezig. Onder invloed van uv-straling wordt deze stof omgezet in vitamine D3.

Zoals op het examen

De vitamine D3 die wordt aangemaakt in de huid, wordt via het bloed naar de lever vervoerd. De vitamine D3 die wordt opgenomen in de darmen, wordt voornamelijk vervoerd in chylomicronen (vetbolletjes). Deze worden eerst via de lymfe en vervolgens via het bloed vervoerd naar de lever.

Zoals op het examen

Wetenschappers proberen de effecten van vitamine D op specifieke cellen op te helderen door in het laboratorium onderzoek te doen aan celkweken. Ze doen dit door bepaalde genen in de cellen uit te schakelen, en daarna calcitriol toe te dienen aan de cellen in de kweek. De effecten worden vergeleken met de effecten van toediening van calcitriol aan cellen met intacte genen. Hieronder staan drie genen. 1 het gen voor DBP 2 het gen voor VDR 3 het gen voor het enzym dat calcidiol omzet in calcitriol.

Zoals op het examen
Hoe pak je dit aan?
  1. In de tekst en in afbeelding 3 zoek je eerst de cel die met de letter P is aangegeven.
  2. Bij die cel bepaal je of hij tot de aangeboren of de specifieke afweer hoort, en welk type cel het is.
  3. Daarna bedenk je welke MHC-klasse een T-helpercel herkent, en welke klasse de andere T-cel herkent.
  4. Zo zie je of je beide onderdelen van de vraag met de juiste keuze kunt combineren.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Let op dat er twee gevraagd worden, het celtype en het MHC-type, want één goed deel levert geen volle punten op.
  • Lees de keuzes rustig, want de namen van de cellen en de MHC-klassen staan vlak naast elkaar.
  • Verwar de cel met de letter P niet met een andere cel die alleen in de tekst genoemd wordt.
aangeboren en specifieke afweerantigeenpresentatie door dendritische cellenMHC-moleculen en herkenning door T-cellen

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 20Alle vragenVraag 22 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Onderzoekers ontdekken steeds meer over de rol van vitamine D voor ons immuunsysteem. Veel mensen hebben een gebrek aan deze vitamine. De vetoplosbare vitamines D2 en D3 zijn belangrijk voor mensen. Vitamine D2 zit in planten en schimmels, en vitamine D3 in dierlijke producten. Vitamine D3 wordt ook aangemaakt uit provitamine D3 wanneer de huid wordt blootgesteld aan ultraviolette straling. Provitamine D3 wordt gevormd uit cholesterol. In de lever worden vitamine D2 en D3 beide omgezet in calcidiol. De nieren zetten die stof vervolgens om in calcitriol. Zie afbeelding 1. afbeelding 1 Om vitamine D3, calcidiol en calcitriol te vervoeren via het bloed, worden deze stoffen gebonden aan het plasma-eiwit DBP.

In de levende cellen van de opperhuid is provitamine D3 aanwezig. Onder invloed van uv-straling wordt deze stof omgezet in vitamine D3.

De vitamine D3 die wordt aangemaakt in de huid, wordt via het bloed naar de lever vervoerd. De vitamine D3 die wordt opgenomen in de darmen, wordt voornamelijk vervoerd in chylomicronen (vetbolletjes). Deze worden eerst via de lymfe en vervolgens via het bloed vervoerd naar de lever.

Bijna alle cellen van het lichaam hebben vitamine D-receptoren. Calcitriol uit het bloed bindt aan een vitamine D-receptor (VDR) in de cel. VDR transporteert calcitriol naar de kern. Daar vormt het een complex met cofactoren. Dit complex bindt aan het vitamine D-respons-element (VDRE). Op deze manier wordt de expressie van bepaalde doelgenen gereguleerd. Zie afbeelding 2. afbeelding 2 Hieronder staan uitspraken over het proces in afbeelding 2. 1 VDR is een second messenger. 2 VDRE is een specifieke DNA-sequentie. 3 Het VDR-calcitriolcomplex is een transcriptiefactor.

Wetenschappers proberen de effecten van vitamine D op specifieke cellen op te helderen door in het laboratorium onderzoek te doen aan celkweken. Ze doen dit door bepaalde genen in de cellen uit te schakelen, en daarna calcitriol toe te dienen aan de cellen in de kweek. De effecten worden vergeleken met de effecten van toediening van calcitriol aan cellen met intacte genen. Hieronder staan drie genen. 1 het gen voor DBP 2 het gen voor VDR 3 het gen voor het enzym dat calcidiol omzet in calcitriol.

Een van de functies van calcitriol is de regeling van de calciumhomeostase. Hierbij zijn meerdere hormonen en organen betrokken. Hieronder staat een schematische weergave van de calciumregulatie. Het schema is nog niet compleet.

In afbeelding 3 is te zien dat calcitriol de activiteit van bepaalde afweercellen beïnvloedt. Eén cel is aangegeven met de letter P. Ook beïnvloedt calcitriol de differentiatie van geactiveerde T-cellen. Bij voldoende calcitriol is er een goede balans tussen T-cellen die ontstekingsstimulerende cytokinen afgeven en T-cellen die ontstekingsremmende cytokinen afgeven. Zo kan het afweersysteem reageren op ziekteverwekkers, zonder dat het risico op aanvallen op eigen lichaamscellen stijgt. afbeelding 3 Cel P behoort tot de aangeboren afweer. De dendritische cel (APC) presenteert antigenen aan een T-helpercel.

Welk type cel is cel P? En welk type MHC-molecuul van de APC bindt met een T-helpercel? cel P MHC van APC A macrofaag MHC- I B macrofaag MHC- II C plasmacel MHC- I D plasmacel MHC- II