Kenmerken van bacteriën
Bacteriën zijn prokaryoten, en hun bouw verschilt van die van jouw eigen cellen. Dat verschil komt in het examen terug, ook bij vragen over antibiotica en darmflora.
Een bacterie is een eencellig organisme zonder celkern. Het DNA ligt vrij in het cytoplasma, in een gebied dat je nucleoïd noemt. Meestal is dat één ringvormig DNA-molecuul.
Bacteriën hebben geen membraanomhulde organellen, zoals mitochondriën of een endoplasmatisch reticulum. Ze hebben wel een celmembraan en een celwand. Hun ribosomen zijn kleiner dan die van eukaryoten.
Sommige bacteriën kunnen plasmiden bevatten. Dat zijn kleine, extra DNA-ringetjes naast het hoofdchromosoom.
Bacteriën delen zich ongeslachtelijk, meestal door binaire deling. Daardoor kunnen ze zich snel vermenigvuldigen als de omstandigheden goed zijn. Sommige soorten, zoals Clostridium difficile, vormen sporen. Een spoor is een rustvorm met een dikke wand. Zo overleven ze ongunstige omstandigheden.
- Bacteriën zijn prokaryoten zonder celkern.
- Het DNA ligt vrij in het cytoplasma.
- Er zijn geen membraanomhulde organellen.
- Sommige soorten vormen sporen.
Onthoud
Bacteriën zijn prokaryoten en hebben geen celkern
Het DNA ligt vrij in het cytoplasma, in de nucleoïd
Bacteriën hebben geen membraanomhulde organellen maar wel een celwand
Bacteriën delen zich door binaire deling
Sommige bacteriesoorten vormen sporen die ongunstige omstandigheden overleven
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je uitleggen waarom C. difficile na een kuur met breedspectrum-antibiotica zo sterk kan toenemen in de darm.
- 1
Breedspectrum-antibiotica werken tegen veel verschillende bacteriën, ook tegen de gewone darmflora.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen denken dat bacteriën een celkern hebben. Schrijf in je antwoord juist dat het DNA vrij in het cytoplasma ligt, omdat er geen celkern is.
Leerlingen zien sporen als een soort bacterie. Een spoor is een rustvorm van een bacterie die de omstandigheden overleeft, en je moet dat zo benoemen.
Leerlingen noemen mitochondriën bij bacteriën. Bacteriën hebben geen membraanomhulde organellen, dus noem die niet als kenmerk.
Snel checken
Welk kenmerk hoort bij bacteriën?
Waarom kan C. difficile na een antibioticakuur zo goed terugkomen?