Stoffen opnemen en afgeven
Cellen nemen voortdurend stoffen op en geven stoffen af. Dit is de basis van de stofwisseling, en je kunt er in het examen vragen over krijgen.
Elke cel heeft stoffen nodig en maakt stoffen af. Daarom neemt een cel stoffen uit zijn omgeving op en geeft hij stoffen aan die omgeving af.
Welke stoffen een cel opneemt of afgeeft, hangt af van de cel. Een spiercel heeft veel glucose en zuurstof nodig. Een cel van de alvleesklier geeft enzymen af.
Stoffen gaan door het celmembraan. Dat kan op verschillende manieren:
- Bij diffusie bewegen stoffen van een hoge naar een lage concentratie.
- Bij osmose beweegt water van een plek met weinig opgeloste stoffen naar een plek met veel opgeloste stoffen.
- Bij actief transport gebruikt de cel energie om een stof tegen het concentratieverschil in te verplaatsen.
Bij het opnemen en afgeven van stoffen houdt de cel zijn inwendige milieu stabiel. Zo blijft de homeostase behouden.
Onthoud
Cellen nemen stoffen op en geven stoffen af.
Welke stoffen een cel opneemt, hangt af van zijn functie.
Diffusie gaat van hoge naar lage concentratie zonder energie.
Actief transport kost energie en verplaatst stoffen tegen het concentratieverschil in.
Het opnemen en afgeven zorgt voor homeostase in de cel.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een cel neemt zuurstof op en geeft koolstofdioxide af. Welke kant bewegen deze stoffen op?
- 1
Zuurstof zit buiten de cel in hogere concentratie dan binnen de cel.
Veelgemaakte fouten
Je denkt dat alle opname energie kost. Diffusie en osmose gaan zonder energie, alleen actief transport kost energie.
Je haalt de richting door elkaar. Kijk altijd naar het concentratieverschil tussen binnen en buiten de cel.
Je noemt glucose of zuurstof als afvalstof. Afvalstoffen zoals koolstofdioxide geeft de cel af.
Snel checken
Welke stof geeft een cel af als afvalstof van de celademhaling?
Een cel neemt een stof op tegen het concentratieverschil in. Welk transport is dat?