Anaerobe dissimilatie
Bij anaerobe dissimilatie breekt een cel glucose af zonder zuurstof. Dit proces verklaart waarom organisch materiaal in een zuurstofarme bodem nauwelijks afbreekt, en het is daarom belangrijk voor het centraal examen.
Bij dissimilatie breekt een cel voedingsstoffen af om energie vrij te maken. Meestal gebruikt de cel zuurstof. Dat heet aerobe dissimilatie. Zonder zuurstof verloopt de afbraak anders. Dat heet anaerobe dissimilatie.
Bij anaerobe dissimilatie wordt glucose eerst afgebroken tot pyrodruivenzuur. Dit gebeurt in de glycolyse en levert een kleine hoeveelheid ATP op. Daarna is er geen zuurstof die de waterstofatomen opneemt. De cel zet NADH daarom terug in NAD⁺. Zonder deze stap stopt de glycolyse. Dat gebeurt bij de gisting.
Er zijn twee vormen van gisting die je moet kennen.
- Bij alcoholische gisting wordt pyrodruivenzuur omgezet in ethanol en CO₂. Gist en sommige bacteriën doen dit.
- Bij melkzuurgisting wordt pyrodruivenzuur omgezet in melkzuur. Spiercellen doen dit bij zuurstoftekort, en melkzuurbacteriën ook.
De energieopbrengst is veel lager dan bij aerobe dissimilatie. Glucose wordt niet volledig afgebroken. Daardoor blijft een deel van de energie zitten in ethanol of melkzuur.
Bij de afbraak van organisch materiaal in de bodem speelt dit ook een rol. Zonder zuurstof breken reducenten organische resten veel langzamer af.
Onthoud
Anaerobe dissimilatie verloopt zonder zuurstof.
Glycolyse levert een kleine hoeveelheid ATP op.
Gisting zet NADH terug in NAD⁺, zodat de glycolyse door kan gaan.
Bij gisting ontstaan ethanol of melkzuur.
De energieopbrengst is lager dan bij aerobe dissimilatie.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Je moet verklaren waarom de plantenresten in de bodem eeuwenlang bewaard zijn gebleven. Het gaat om de afbraak door reducenten.
- 1
De plantenresten lagen diep in de bodem van de verlande riviertak, waar weinig zuurstof komt.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen denken dat anaerobe dissimilatie geen energie oplevert. Beter is te zeggen dat de energieopbrengst lager is, omdat glucose niet volledig wordt afgebroken.
Leerlingen verwarren gisting met aerobe dissimilatie. Beter is te onthouden dat gisting verloopt zonder zuurstof en ethanol of melkzuur oplevert.
Leerlingen schrijven dat de glycolyse alleen met zuurstof kan. Beter is te weten dat de glycolyse ook zonder zuurstof verloopt.
Snel checken
Waarom levert anaerobe dissimilatie minder energie op dan aerobe dissimilatie?
Welk proces is een voorbeeld van anaerobe dissimilatie?