Niet-coderend DNA bij eukaryoten
Bij eukaryoten codeert maar een klein deel van het DNA voor eiwitten. Dit verklaart waarom rijp mRNA en cDNA belangrijk zijn bij het maken van een gen voor een bacterie.
Eukaryoten zijn organismen met een celkern, zoals planten, schimmels en dieren. Bij hen zit het DNA in die celkern. Maar het grootste deel van dat DNA codeert niet voor eiwitten.
Een gen bestaat uit exonen en introns. Exonen bevatten de code voor het eiwit. Introns zitten daartussen. Bij splicing worden de introns uit het pre-mRNA geknipt. Zo ontstaat het rijpe mRNA, met alleen de exonen.
Naast de genen zijn er andere niet-coderende stukken. Denk aan regelgebieden zoals de promotor. Die bepalen wanneer en hoe sterk een gen wordt afgelezen. Ook bevat het DNA veel stukken die geen eiwit maken.
Bij bacteriën ligt dat anders. Hun DNA bestaat vrijwel helemaal uit coderende stukken, en ze hebben geen introns. Ze kunnen ook geen splicing uitvoeren. Daarom gebruik je voor een eukaryoot gen in een bacterie cDNA, gemaakt van rijp mRNA.
Onthoud
Bij eukaryoten codeert maar een klein deel van het DNA voor eiwitten.
Een gen bestaat uit exonen, die coderen, en introns, die niet coderen.
Introns worden bij splicing uit het pre-mRNA geknipt.
Regelgebieden zoals de promotor zijn ook niet-coderend.
Bacteriën hebben vrijwel alleen coderend DNA en kunnen geen splicing uitvoeren.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
In de tekst wordt gevraagd of voor het cDNA van mambalgine pre-mRNA of rijp mRNA moet worden gebruikt, en waarom.
- 1
Het cDNA wordt gemaakt van mambalgine-mRNA met het enzym reverse transcriptase.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat elk stuk DNA van een gen in het eiwit terechtkomt. Bedenk dat introns bij splicing uit het mRNA worden geknipt.
Veel leerlingen verwarren pre-mRNA met rijp mRNA. Kijk of splicing al heeft plaatsgevonden voordat je het type mRNA bepaalt.
Ze zeggen dat niet-coderend DNA nutteloos is. Het bevat ook regelgebieden die bepalen wanneer en hoe sterk een gen wordt afgelezen.
Snel checken
Welke uitspraak over het DNA van eukaryoten is juist?
Waarom gebruik je voor de bacterie cDNA gemaakt van rijp mRNA?