Fenotype ontstaat uit genotype en milieu
Een fenotype is wat je ziet, en het ontstaat uit het genotype samen met het milieu. Voor het examen moet je ook kunnen aangeven welk allel een bepaald fenotype bepaalt.
Het genotype is de set allelen die een organisme heeft. Het fenotype is de zichtbare eigenschap die daaruit ontstaat.
Het fenotype ontstaat niet alleen uit de genen. Ook het milieu telt mee. Voeding, temperatuur en licht kunnen het resultaat veranderen.
Neem twee eeneiige tweelingen. Ze hebben hetzelfde genotype. Toch kunnen ze in lengte verschillen, als één van beiden tijdens de groei minder goed heeft gegeten. Zo ontstaat het fenotype uit een combinatie van genotype en milieu.
Bij het examen gaat het vaak om het allel dat een fenotype bepaalt. Dan kijk je welk gen welke eigenschap codeert. Dat is iets anders dan het effect van het milieu.
Genotype en milieu werken dus samen. Hetzelfde genotype kan daardoor verschillende fenotypen geven.
Onthoud
Het genotype is de set allelen, het fenotype is de zichtbare eigenschap.
Het fenotype ontstaat uit een combinatie van genotype en milieufactoren.
Eeneiige tweelingen kunnen verschillen door het milieu, ook bij hetzelfde genotype.
Bij een vraag over allelen zoek je eerst welk gen welke eigenschap codeert.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag noem je per fenotype het allel dat dat fenotype bepaalt. De vraag gaat over de kleine monarchvlinder en de drie genen A, B en G.
- 1
Lees in de tekst welke eigenschap bij welk gen hoort, en kijk daarna naar de drie fenotypen.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen zien het fenotype als alleen het genotype. Reken ook met milieufactoren, zoals voeding of temperatuur, die het fenotype mee bepalen.
Leerlingen noemen een allel zonder te kijken welk gen welke eigenschap codeert. Zoek eerst in de tekst op welk gen bij welk fenotype hoort.
Genotype en fenotype worden vaak door elkaar gehaald. Het genotype is de set allelen, het fenotype is wat je daadwerkelijk ziet.
Snel checken
Eeneiige tweelingen verschillen soms in lengte, terwijl ze hetzelfde genotype hebben. Wat is de beste verklaring?
Bij hortensia's hangt de bloemkleur af van de zuurgraad van de grond. Welke uitspraak past hier het best bij?