benoemen dat DNA functioneert als universele drager van genetische informatie;

Sinds 2018 1× de hoofdzaak van een examenvraag, voor het laatst in 2023.

DNA als drager van genetische informatie

In deze les leer je dat DNA bij alle organismen de erfelijke informatie draagt. Dat is de basis voor alles wat er in het examen over selectie en variatie gaat.

DNA is de drager van erfelijke informatie. Het ligt in de kern van elke cel. Het bestaat uit twee strengen die om elkaar heen draaien, de dubbele helix.

Een gen is een stuk DNA met een bepaalde volgorde van bases. Die volgorde bevat de informatie voor één eiwit. Eiwitten bepalen hoe een organisme eruitziet en hoe de stofwisseling verloopt.

DNA is universeel. Bijna alle organismen gebruiken dezelfde vier bases: A, T, G en C. Ook de code voor de vertaling naar eiwitten is bij bijna alle organismen gelijk. Daarom kan een gen van de mens in een bacterie werken.

  • DNA bestaat uit nucleotiden met een base, een suikergroep en een fosfaatgroep.
  • De volgorde van de bases is de erfelijke informatie.
  • Erfelijke informatie wordt van ouder op nageslacht doorgegeven.

Waarom is dit belangrijk voor selectie? Verschillen in DNA geven verschillen tussen individuen. Op die verschillen kan selectie werken.

Onthoud

  • DNA is de drager van erfelijke informatie in bijna alle cellen.

  • Een gen is een stuk DNA met de informatie voor één eiwit.

  • Alle organismen gebruiken dezelfde vier bases en dezelfde code.

  • Verschillen in de volgorde van bases geven verschillen tussen individuen.

Voorbeeld uit een echt examen

none

Een stuk menselijk DNA bevat het gen voor een bepaald eiwit. Waarom kan dit gen ook in een bacterie tot dat eiwit leiden?

  1. 1

    Het DNA van de mens en van de bacterie bestaat uit dezelfde bouwstenen, de vier bases A, T, G en C.

Veelgemaakte fouten

  • Denk niet dat alleen dieren DNA hebben. Ook planten, schimmels en bacteriën hebben DNA.

  • Verwar een gen niet met het hele DNA. Een gen is een deel van het DNA dat de informatie voor één eiwit bevat.

Snel checken

Welke stof draagt bij bijna alle organismen de erfelijke informatie?

Welke bouwstenen komen in DNA voor?