Verwantschap bepalen met DNA-analyse
Met DNA-analyse kun je vaststellen hoe nauw twee soorten of individuen verwant zijn. Dit onderwerp komt terug bij fokprogramma's, zoals bij de przewalskipaarden.
DNA bestaat uit een volgorde van basen. Bij DNA-analyse bepaal je die basenvolgorde, bijvoorbeeld met sequencing. Daarna vergelijk je de volgorden van twee organismen met elkaar, op dezelfde plek in het DNA.
De basenvolgorde verandert door mutaties. Die mutaties ontstaan steeds opnieuw in de tijd. Twee organismen die lang geleden een gemeenschappelijke voorouder hadden, hebben dus meer tijd gehad om verschillen op te bouwen. Hoe minder overeenkomst in de basenvolgorde, hoe langer geleden de gemeenschappelijke voorouder leefde en hoe minder nauw de verwantschap.
Zo kun je uit de vergelijking van DNA de graad van verwantschap afleiden. Veel overeenkomst in de basenvolgorde betekent een nauwe verwantschap. Veel verschil betekent een verre verwantschap. Bij fokprogramma's gebruik je dit om een dier te kiezen dat genetisch het meest afwijkt van de bestaande populatie, zodat de genetische variatie toeneemt.
Onthoud
Sequencing bepaalt de basenvolgorde van DNA.
Mutaties veranderen de basenvolgorde in de loop van de tijd.
Veel overeenkomst in de basenvolgorde wijst op een nauwe verwantschap.
Weinig overeenkomst wijst op een verre verwantschap of een lange tijd sinds de gemeenschappelijke voorouder.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je uitleggen hoe sequencing helpt om de meest geschikte hengst te kiezen voor het fokprogramma.
- 1
Met sequencing bepaal je de nucleotidensequentie, dus de basenvolgorde, van het DNA van de hengsten in de frozen zoo.
Veelgemaakte fouten
Een groot verschil in basenvolgorde betekent geen nauwe verwantschap, want juist veel overeenkomst wijst op een nauwe verwantschap.
Kijk niet naar uiterlijke kenmerken, maar naar de basenvolgorde die sequencing oplevert.
Snel checken
Twee dieren hebben in een bepaald stuk DNA bijna dezelfde basenvolgorde. Wat zegt dit over hun verwantschap?
Waarom vergelijk je bij het bepalen van verwantschap de basenvolgorde van DNA van twee soorten?