Recombinatie bij geslachtelijke voortplanting
Bij geslachtelijke voortplanting ontstaan voortplantingscellen die niet gelijk zijn aan elkaar. Dat komt door recombinatie van chromosomen en delen daarvan, en die stof vraagt het examen vaak op.
Bij geslachtelijke voortplanting krijgt een kind de helft van zijn chromosomen van de moeder en de helft van de vader. Zo ontstaat al een nieuwe combinatie van genen.
De voortplantingscellen zelf zijn ook uniek. Dat komt door recombinatie tijdens de meiose. Homologe chromosomen zijn een paar met dezelfde genen op dezelfde plaats, maar vaak met andere allelen. Tijdens de profase I paren die homologe chromosomen. Dan wisselen ze delen van hun DNA uit. Dit heet kruising of crossing-over. Zo ontstaan chromatiden met een nieuwe combinatie van allelen.
Daarna worden de homologe paren in de metafase I willekeurig over de cellen verdeeld. Elk paar valt los van de andere paren. Dit heet onafhankelijke verdeling. Hoe meer paren chromosomen, hoe meer combinaties er ontstaan.
Recombinatie is dus het herschikken van allelen. Het gaat om kruising binnen een paar en om onafhankelijke verdeling van de paren. Bij de bevruchting komt daar de willekeurige combinatie van twee gameten nog bij.
Onthoud
Homologe chromosomen paren in de profase I van de meiose.
Bij kruising wisselen homologe chromosomen delen van hun DNA uit.
Onafhankelijke verdeling van de paren levert extra combinaties op.
Door de bevruchting ontstaat daarna nog een willekeurige combinatie van gameten.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een plant heeft genotype AB/ab. De genen A en B liggen op hetzelfde chromosoom. In één meiose vindt kruising plaats tussen die twee genen. Welke gameten ontstaan?
- 1
Het ene homologe chromosoom draagt de allelen A en B, het andere a en b.
Veelgemaakte fouten
Kruising hoort bij de meiose en niet bij de mitose, want alleen in de meiose paren homologe chromosomen.
Wissel niet de zusterchromatiden uit in je redenering, want de kruising gebeurt tussen homologe chromosomen.
Reken niet elke combinatie van twee genen als recombinatie, want zonder kruising blijven de ouderlijke combinaties over.
Snel checken
In welke fase van de meiose vindt kruising tussen homologe chromosomen plaats?
Een plant heeft genotype AB/ab. De genen liggen op hetzelfde chromosoom en er vindt geen kruising plaats. Welke gameten ontstaan?