Samenhang tussen orgaanstelsels
Orgaanstelsels werken niet los van elkaar. Ze leveren elkaar steeds iets aan, en juist dat bepaalt hoe goed je lichaam zuurstof kan gebruiken en hoe hoog je VO₂-max is.
Orgaanstelsels worden vaak als tandwielen getekend. Het ene stelsel draait het volgende aan, en wat het ene stelsel levert, heeft het andere stelsel nodig.
Volg de weg van zuurstof. Het ademhalingsstelsel haalt O₂ uit de lucht naar het bloed. Het bloedvatenstelsel vervoert die O₂ naar de spieren. In de mitochondriën van de spiercellen wordt de O₂ gebruikt bij de dissimilatie. Zo komt energie vrij voor beweging.
De CO₂ gaat de andere kant op. Het bloed brengt CO₂ terug naar de longen, en de longen ademen die weer uit. Zo hangen alle drie de stelsels met elkaar vast.
Daarom heeft een storing in één stelsel gevolgen voor de rest. Als het bloed minder O₂ aanvoert, kan de spier minder O₂ verbruiken. Dan daalt de VO₂-max, ook als de longen zelf goed werken.
Onthoud
Het ene stelsel levert wat het andere stelsel nodig heeft.
O₂ gaat via de longen en het bloed naar de mitochondriën in de cellen.
CO₂ gaat via het bloed terug naar de longen.
Een storing in één stelsel verlaagt de VO₂-max.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Welke drie orgaanstelsels zijn in afbeelding 1 als tandwielen voorgesteld, en hoe heten ze?
- 1
Bekijk de drie tandwielen in afbeelding 1 en let op de nummers 1, 2 en 3.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen bekijken de stelsels los van elkaar. Zoek liever naar wat het ene stelsel aan het andere levert.
Leerlingen verwarren ademhaling met dissimilatie. De longen halen O₂ binnen, de mitochondriën gebruiken hem in de cel.
Leerlingen denken dat CO₂ direct uit de cel naar buiten gaat. Het bloed brengt CO₂ eerst naar de longen.
Snel checken
Welk orgaanstelsel vervoert de O₂ van de longen naar de spieren?
Waarom betekent een hogere VO₂-max een betere conditie?