Gaswisseling bij planten: fotosynthese en dissimilatie
Planten maken suiker met fotosynthese en verbranden die suiker met dissimilatie. Samen bepalen die twee processen welke gassen een plant netto opneemt of afgeeft.
Een plant maakt suiker met fotosynthese. Dezelfde suiker gebruikt hij daarna om energie vrij te maken. Dat heet dissimilatie. Beide processen gaan met gassen om, en de gaswisseling van de plant is het resultaat van die twee samen.
Fotosynthese vindt plaats in de chloroplasten, en alleen in het licht. Koolstofdioxide en water leveren glucose en zuurstof op. Dissimilatie doet het omgekeerde. Glucose reageert met zuurstof tot koolstofdioxide en water, en er komt energie vrij. Dissimilatie vindt plaats in de mitochondriën van de cellen, dag en nacht.
De gassen gaan het blad in en uit via de huidmondjes. Zo gaat CO₂ naar binnen en O₂ naar buiten, of andersom. Welke kant het op gaat, hangt af van wat er op dat moment gebeurt.
Wat je van buitenaf ziet, is het netto effect. Je kijkt naar het verschil tussen wat de plant opneemt en wat hij afgeeft.
- In het licht is fotosynthese meestal sneller dan dissimilatie. De plant neemt dan netto CO₂ op en geeft netto O₂ af.
- In het donker is er geen fotosynthese. De plant neemt dan netto O₂ op en geeft netto CO₂ af.
Let wel op. De plant doet beide processen altijd. Alleen het netto resultaat voor de gassen verschilt.
Onthoud
Fotosynthese maakt glucose en O₂ uit CO₂ en water, met licht.
Dissimilatie verbrandt glucose met O₂ tot CO₂ en water, en levert energie.
Dissimilatie gaat dag en nacht door, fotosynthese alleen in het licht.
Huidmondjes laten de gassen het blad in en uit.
De netto gaswisseling hangt af van welk proces op dat moment sneller verloopt.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een plantenblad staat in de zon. Welk gas neemt het blad netto op, en welk gas geeft het netto af?
- 1
In de zon vinden fotosynthese en dissimilatie allebei plaats.
Veelgemaakte fouten
Denk niet dat planten alleen overdag ademen. Dissimilatie gaat dag en nacht door in alle levende cellen.
Verwar de netto gaswisseling niet met de processen zelf. Fotosynthese en dissimilatie lopen tegelijk, en je ziet alleen het verschil.
Snel checken
Een plant staat 's nachts in het donker. Welk gas neemt de plant netto op?
Waar vindt dissimilatie plaats?