Het spijsverteringsstelsel van de mens
In deze les leer je de bouw, werking en functie van de spijsverteringsorganen van de mens. Dit onderdeel komt vaak terug in vragen over voeding, verteringsstoornissen en de rol van enzymen.
Het spijsverteringsstelsel is een buis van mond tot anus. Langs die buis liggen organen die voedsel stukmaken, afbreken en de voedingsstoffen opnemen.
In de mond begint de vertering. De tanden verkleinen het voedsel en het speeksel bevat enzymen. Via de slokdarm komt het voedsel in de maag.
De maag heeft een dikke spierwand. Die spieren mengen het voedsel met maagsap. Het maagsap is zuur en breekt eiwitten deels af.
Daarna komt het voedsel in de dunne darm. Dit is het belangrijkste orgaan voor de opname van voedingsstoffen. De binnenwand heeft darmvlokken. Daardoor is het oppervlak groot, en kunnen veel moleculen tegelijk de darmwand passeren en in het bloed komen.
In de dunne darm komen ook gal en enzymen binnen. Gal komt uit de lever en maakt vet in kleine druppeltjes, zodat enzymen er beter bij kunnen. Enzymen uit de alvleesklier zorgen voor de verdere afbraak van eiwitten, koolhydraten en vetten.
Tot slot gaat de rest naar de dikke darm. Daar wordt vooral water aan de resten onttrokken. Wat niet verteerd of opgenomen is, verlaat het lichaam als ontlasting.
Onthoud
De spijsverteringsbuis loopt van mond tot anus en is de plek waar voedsel wordt afgebroken.
Tanden en de spierwand van de maag verkleinen het voedsel en mengen het.
Enzymen uit speeksel, maagsap, alvleesklier en darmwand breken het voedsel af tot kleine moleculen.
Bij de dunne darm vergroten de darmvlokken het oppervlak voor de opname van voedingsstoffen.
De dikke darm onttrekt vooral water, en de rest verlaat het lichaam als ontlasting.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag ga je na welke functie trypsine en AFGP in het darmkanaal hebben.
- 1
Trypsine is een enzym dat in het darmkanaal werkt.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat de lever enzymen maakt die eiwitten afbreken. Beter is te zeggen dat de lever gal maakt, die vet in druppeltjes verdeelt.
Veel leerlingen verwarren vertering met opname. Bij vertering worden grote moleculen kleiner, en bij opname komen de kleine moleculen via de darmwand in het bloed.
Leerlingen noemen de maag vaak als plek waar de meeste voedingsstoffen worden opgenomen. Beter is de dunne darm te noemen, want daar gebeurt de meeste opname.
Snel checken
Welk orgaan maakt gal, die vet in kleine druppeltjes verdeelt?
Welk kenmerk van de dunne darm vergroot het oppervlak voor de opname van voedingsstoffen?