Bouw en werking van het verteringsstelsel
Elk verteringsorgaan heeft een bouw die past bij zijn taak. Bij het examen moet je kunnen uitleggen hoe bouw, werking en functie bij elkaar passen.
Bouw en functie horen bij elkaar
Elk verteringsorgaan heeft een bouw die past bij wat het moet doen. Een orgaan dat veel moet opnemen, heeft een groot oppervlak nodig. Een orgaan dat voedsel moet mengen en voortstuwen, heeft spierweefsel nodig.
Neem de dunne darm. Zijn binnenwand is sterk geplooid en heeft villi en microvilli. Daardoor is het oppervlak erg groot. Zo kunnen er per tijdseenheid veel meer voedingsstoffen door de darmwand heen. Wordt de darm korter, dan wordt het oppervlak kleiner. Er kan dan minder worden opgenomen. Dat is de kern van het verband.
Het werkt ook andersom. De maagwand bevat klieren die maagsap maken, met zoutzuur en pepsine. Zo worden eiwitten al in de maag voorverteerd. Spieren in de maagwand kneden het voedsel tot een brij.
De volgorde van de organen is ook belangrijk:
- de mond breekt voedsel mechanisch af en de slokdarm transporteert het naar de maag
- de maag maakt de voedselbrij zuur en verteert eiwitten voor
- de alvleesklier levert enzymen aan de twaalfvingerige darm
- de dunne darm verteert verder en neemt de voedingsstoffen op
Vraag jezelf steeds af hoe het orgaan gebouwd is en wat het daarmee moet doen.
Onthoud
Een groot oppervlak zorgt voor veel opname per tijdseenheid.
De maagwand maakt zuur en pepsine, zodat eiwitten al in de maag beginnen te verteren.
Spieren in maag en darm kneden en stuwen de voedselbrij voort.
Een kortere darm heeft minder oppervlak en minder enzymen, dus er is minder vertering en opname.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Welke twee oorzaken van het snelle gewichtsverlies na een maagverkleining kun je uit het informatiekader halen?
- 1
In de tekst staat dat de maag van Kevin kleiner is geworden.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen noemen alleen de maag en vergeten de dunne darm, terwijl de lengte van de darm juist een grote rol speelt. Kijk daarom naar alle organen die de tekst noemt.
Leerlingen beschrijven de functie zonder de bouw te koppelen. Noem bij elke functie welk onderdeel van de bouw daarvoor zorgt, zoals het oppervlak of de klieren.
Leerlingen verwarren de productie van gal met die van maagsap. Gal komt uit de lever en helpt bij de vertering van vet, niet van eiwitten.
Snel checken
Waarom heeft de dunne darm een sterk geplooide binnenwand met villi?
Welke uitspraak over de bouw en werking van de maag past het best bij zijn functie?