Bouw en functie van hart en bloedvaten
Het hart en de bloedvaten vormen samen het transportsysteem van het lichaam. Bij vragen over stoornissen gaat het vaak om de vraag hoe de bouw van een vat past bij zijn functie.
Het hart en de bloedvaten vormen samen het transportsysteem van het lichaam. Bouw en functie horen steeds bij elkaar.
Slagaders vervoeren bloed van het hart naar de organen. Het bloed stroomt daar onder hoge druk. Daarom hebben slagaders een dikke wand met elastische vezels en gladde spiercellen. De wand rekt uit bij elke hartslag en veert daarna terug. Zo blijft het bloed ook tussen twee hartslagen doorstromen.
Aderen voeren bloed terug naar het hart. De druk in aderen is laag. Hun wand is daarom dun en minder stevig. Kleppen in de aderen zorgen dat het bloed niet terugzakt. Samentrekkende spieren rond de aderen helpen het bloed omhoog te duwen.
Haarvaten zijn heel dun. Hun wand bestaat uit één laag endotheelcellen. Zo is de afstand kort voor de uitwisseling van stoffen tussen bloed en weefsel. De endotheelcellen zijn met cell junctions aan elkaar verbonden. Die verbindingen houden het bloed binnen de vaten.
Het hart is een spierpomp. De linkerkamer heeft de dikste wand. Hij moet het bloed door het hele lichaam pompen, dus met de meeste kracht. De kleppen tussen boezems en kamers en in de slagaderen zorgen dat het bloed maar één kant op stroomt.
Onthoud
Slagaders hebben een dikke, elastische wand, omdat het bloed er onder hoge druk stroomt.
Aderen hebben dunne wanden en kleppen, zodat bloed bij lage druk niet terugstroomt.
Haarvaten hebben een wand van één laag cellen, zodat stoffen snel kunnen uitwisselen.
De linkerkamer heeft de dikste spierwand van het hart.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Leg uit hoe de bloeduitstortinkjes in Rosies huid ontstaan, met het gegeven over de bloedplaatjes.
- 1
Bloedplaatjes zorgen voor de hechting tussen de endotheelcellen van de bloedvaten.
Veelgemaakte fouten
Bekijk per vat welke druk erin heerst en welke bouw daarbij past, in plaats van alle vaten gelijk te behandelen.
Let op de richting: slagaders voeren bloed van het hart af en aderen voeren het naar het hart toe.
Kleppen in aderen pompen het bloed niet zelf omhoog. Ze voorkomen alleen terugstroming, terwijl spieren het bloed voortbewegen.
Snel checken
Waarom is de wand van de linkerkamer dikker dan die van de rechterkamer?
Waarom hebben aderen kleppen?