Afweer: de organen en cellen werken samen
Bij de afweer werken verschillende organen en cellen samen. Het examen vraagt vaak hoe die onderdelen op elkaar aansluiten, en daar begint deze les.
Het afweersysteem van de mens bestaat uit organen en cellen die samenwerken. Het beenmerg maakt alle bloedcellen, ook de lymfocyten. B-cellen rijpen in het beenmerg. T-cellen rijpen in de thymus.
Lymfocyten zitten niet alleen in het bloed. Ze reizen via het lymfevaatstelsel naar lymfeknopen, de milt en slijmvliezen. In de lymfeknopen ontmoeten ze antigeen-presenterende cellen (APC's). Een APC neemt een antigeen op, breekt het af en toont een stukje op zijn membraan. Zo kan een T-helpercel het herkennen.
Een geactiveerde T-helpercel gaat delen en stuurt andere cellen aan. Hij activeert onder meer B-cellen. Die worden plasmacellen die antistoffen maken. Antistoffen komen via het bloed overal in het lichaam.
Dus de organen zijn op elkaar aangewezen. Het beenmerg levert de cellen, de thymus laat T-cellen rijpen en de lymfeknopen zijn de plek waar de afweer op gang komt. Let bij elke afweerreactie op de vraag wie het antigeen draagt en wie de afweer uitvoert. Bij de vraag over HPA-1a zie je dat goed. Het antigeen komt van de foetus, maar de afweer gebeurt bij de moeder.
Onthoud
Het beenmerg maakt alle bloedcellen, ook de lymfocyten.
B-cellen rijpen in het beenmerg, T-cellen in de thymus.
In de lymfeknopen ontmoeten APC's en T-helpercellen elkaar.
Geactiveerde T-helpercellen sturen B-cellen aan die antistoffen gaan maken.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Welke drie onderdelen van de afweerreactie horen bij de moeder, en welke bij de foetus? Schrijf antigeen, APC's en T-helpercellen op en noteer de herkomst.
- 1
In de tekst gaat het om bloedplaatjes van het kind die in het bloed van de moeder terechtkomen.
Veelgemaakte fouten
Haal B-cellen en T-cellen niet door elkaar. B-cellen rijpen in het beenmerg en T-cellen in de thymus.
Zeg niet dat een antigeen zelf antistoffen maakt. Antistoffen worden gemaakt door plasmacellen, die uit B-cellen ontstaan.
Kijk bij een afweerreactie niet alleen naar de ziekteverwekker. Let ook op welk organisme het antigeen draagt en welk organisme de afweer uitvoert.
Snel checken
In welk orgaan rijpen T-lymfocyten?
Waar ontmoeten antigeen-presenterende cellen en T-helpercellen elkaar meestal?