beschrijven wat de werking van de verworven (specifieke) afweer is;

Sinds 2018 19× de hoofdzaak van een examenvraag, voor het laatst in 2026.

Verworven afweer

Verworven afweer is de specifieke afweer die je lichaam opbouwt tegen één bepaald antigeen. Voor het examen moet je kunnen beschrijven hoe antistoffen, lymfocyten en geheugencellen samenwerken.

Het lichaam heeft twee soorten afweer. De aangeboren afweer reageert altijd op dezelfde manier op ziekteverwekkers. De verworven afweer richt zich op één specifiek antigeen.

Lymfocyten herkennen een antigeen met hun receptoren. Elke lymfocyt herkent maar één soort antigeen. Zo ontstaat een specifieke reactie.

Een B-cel die het juiste antigeen herkent, wordt geactiveerd. Hij deelt zich en wordt een plasmacel. Die plasmacel maakt grote hoeveelheden antistoffen met dezelfde bindingsplaats.

Antistoffen binden aan het antigeen op een virus of bacterie. Zo kan een virus niet meer aan een lichaamscel binden. Gemarkeerde bacteriën worden door macrofagen opgeruimd.

T-helpercellen activeren B-cellen en andere afweercellen. Cytotoxische T-cellen doden lichaamscellen die een virus bevatten.

Na de infectie blijven geheugencellen over. Bij een nieuwe infectie met hetzelfde antigeen reageert de afweer daardoor sneller en sterker.

Onthoud

  • Verworven afweer is specifiek voor één antigeen.

  • B-cellen worden plasmacellen en maken antistoffen.

  • Antistoffen binden aan antigenen en markeren deeltjes voor macrofagen.

  • Geheugencellen zorgen voor een snellere reactie bij een nieuwe infectie.

Voorbeeld uit een echt examen

ex1

Bij deze vraag bepaal je per kenmerk welke methode erbij hoort. Het gaat om remdesivir, de mAb’s en het vaccin.

  1. 1

    Kenmerk 1 gaat over kunstmatige passieve immunisatie. Daarbij krijgt de patiënt kant-en-klare antistoffen toegediend.

Veelgemaakte fouten

  • Verwar antistoffen niet met de cellen die ze maken. Antistoffen zijn eiwitten, plasmacellen zijn de cellen die ze produceren.

  • Zeg niet dat antistoffen virussen zelf doden. Ze binden aan het antigeen en markeren het voor de rest van de afweer.

  • Denk niet dat geheugencellen een eerste infectie voorkomen. Ze zorgen vooral voor een snellere reactie bij een volgende infectie.

Snel checken

Wat gebeurt er bij een tweede infectie met hetzelfde virus?

Welke cel maakt antistoffen?