Afweer van planten
Planten kunnen niet weglopen en hebben geen witte bloedcellen of antilichamen. Toch verdedigen ze zich tegen schimmels, bacteriën, virussen en dieren die van ze eten, en dat hoort bij het examenonderwerp afweer van het organisme.
Planten kunnen niet weglopen en hebben geen afweercellen die rondzwemmen. Toch beschermen ze zich goed tegen schimmels, bacteriën, virussen en dieren die van ze eten. Ze doen dat op drie manieren.
De eerste verdediging is de fysieke barrière. Een dikke cuticula op het blad houdt water en ziekteverwekkers tegen. De celwand is stevig en de schors beschermt de stam. Doornen, stekels en haren maken het voor dieren lastig om te eten.
Daarna komt de chemische afweer. Veel planten maken stoffen die giftig of bitter zijn, zoals alkaloïden en tanninen. Een rups lust zo'n blad niet of wordt er ziek van.
Bij een infectie reageert de plant ook op de plek zelf. Cellen rond de infectieplek sterven af, zodat de ziekteverwekker wordt ingesloten en zich minder verspreidt. Dit heet de overgevoeligheidsreactie. Via signaalstoffen, zoals salicylzuur, kan de plant ook andere delen waarschuwen.
Onthoud
Planten hebben geen witte bloedcellen of antilichamen, maar wel andere verdedigingsmechanismen.
Een cuticula, celwand, schors, doornen en haren vormen fysieke barrières.
Giftige of bittere stoffen zoals alkaloïden en tanninen vormen de chemische afweer.
Bij de overgevoeligheidsreactie sterven cellen rond de infectieplek af.
Signaalstoffen zoals salicylzuur waarschuwen andere delen van de plant.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een rups eet aan een tomatenplant. Beschrijf twee manieren waarop de plant zich kan verweren.
- 1
Bepaal eerst welk type afweer het is, fysiek of chemisch.
Veelgemaakte fouten
Denk niet dat planten antilichamen of witte bloedcellen hebben, want hun afweer werkt met barrières en stoffen.
Verwar fysieke en chemische afweer niet, want een doorn is een barrière en een bittere stof werkt via de smaak of het gif.
Snel checken
Welk mechanisme is een voorbeeld van een fysieke barrière bij planten?
Wat gebeurt er bij de overgevoeligheidsreactie van een plant?