Geslachtelijke en ongeslachtelijke voortplanting
Bij voortplanting maakt een organisme nakomelingen. Je moet kunnen beschrijven wat geslachtelijke en ongeslachtelijke voortplanting gemeen hebben en waarin ze verschillen.
Bij voortplanting maakt een organisme nakomelingen. Dat kan geslachtelijk of ongeslachtelijk. Bij beide vormen gaat de erfelijke informatie van de ouder naar de volgende generatie. Die informatie zit in het DNA, en het DNA wordt bij beide vormen gekopieerd en doorgegeven.
Geslachtelijke voortplanting
Bij geslachtelijke voortplanting zijn twee ouders nodig. Elke ouder maakt geslachtscellen, de gameten, via meiose. Bij de bevruchting smelten twee gameten samen tot een zygote. Omdat de allelen van beide ouders worden gemengd, ontstaat er genetische variatie. Nakomelingen lijken daardoor niet precies op hun ouders.
Ongeslachtelijke voortplanting
Bij ongeslachtelijke voortplanting is één ouder genoeg. De nakomeling ontstaat door mitose en krijgt een volledige kopie van het DNA van de ouder. Zo ontstaat een kloon, die genotypisch gelijk is aan de ouder. Er ontstaat dus weinig genetische variatie. Alleen mutaties kunnen nieuwe verschillen geven.
Overeenkomsten en verschillen
Beide vormen leveren nakomelingen op. Beide geven erfelijk materiaal door. Het verschil zit in het aantal ouders, de manier van celdeling en de mate van genetische variatie. Ongeslachtelijke voortplanting heeft geen partner nodig, en zo kan een populatie snel groeien. Geslachtelijke voortplanting zorgt juist voor variatie, waardoor een populatie beter kan reageren op veranderende omstandigheden.
Onthoud
Bij geslachtelijke voortplanting smelten gameten van twee ouders samen.
Ongeslachtelijke voortplanting levert een kloon op die genotypisch gelijk is aan de ouder.
Geslachtelijke voortplanting zorgt voor genetische variatie door de mengSing van allelen.
Bij beide vormen wordt het DNA van de ouder doorgegeven aan de nakomeling.
Mutaties zijn bij beide vormen een mogelijke bron van nieuwe erfelijke eigenschappen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Er wordt gevraagd waarom aardappels uit pootaardappels over het algemeen een constante kwaliteit hebben. Het gaat om het eerste deel van de vraag.
- 1
Pootaardappels ontstaan door ongeslachtelijke voortplanting uit de moederplant.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen zeggen dat ongeslachtelijke voortplanting geen DNA doorgeeft, terwijl het DNA juist gekopieerd en doorgegeven wordt.
Leerlingen noemen mitose en meiose door elkaar, terwijl je moet weten dat alleen meiose gameten maakt.
Leerlingen denken dat alle nakomelingen bij ongeslachtelijke voortplanting volledig identiek zijn, terwijl mutaties toch verschillen kunnen geven.
Snel checken
Welke uitspraak past bij geslachtelijke voortplanting en niet bij ongeslachtelijke voortplanting?
Welke overeenkomst geldt voor zowel geslachtelijke als ongeslachtelijke voortplanting?