Gameten en zygote
Bij geslachtelijke voortplanting smelten twee gameten samen tot een zygote. Wie de bouw en functie van deze cellen kent, begrijpt waarom de eicel en de spermacel er zo verschillend uitzien.
Bij geslachtelijke voortplanting ontstaat een nieuw organisme uit twee geslachtscellen, de gameten. Een eicel en een spermacel smelten samen bij de bevruchting. Zo ontstaat één cel, de zygote, waaruit het nieuwe organisme groeit.
Gameten
Een gameet bevat maar één set chromosomen. Hij is daarom haploid. Bij de mens zijn dat 23 chromosomen. De eicel en de spermacel verschillen sterk van bouw, omdat hun taak verschillend is.
De eicel is groot en rond. Hij bevat veel cytoplasma met reservevoedsel, de dooier. Dat voedsel heeft de embryo nodig in de eerste celdelingen. De eicel beweegt zich niet zelf voort.
De spermacel is juist klein en beweeglijk. Hij heeft een kop met de kern, een middenstuk en een staart. In het middenstuk zitten veel mitochondriën. Die leveren de energie voor het zwemmen. In de kop zit het acrosoom, met enzymen waarmee de spermacel het omhulsel van de eicel kan binnendringen.
De zygote
Bij de bevruchting versmelten de kernen van de eicel en de spermacel. De zygote heeft weer twee sets chromosomen en is diploid. Het erfelijk materiaal komt half van de moeder en half van de vader.
De zygote is de eerste cel van het nieuwe organisme. Alle latere cellen ontstaan door celdeling uit deze ene cel.
Onthoud
Een gameet heeft één set chromosomen en is dus haploid.
De eicel is groot en bevat reservevoedsel in de dooier.
De spermacel is klein en beweeglijk dankzij zijn staart.
Mitochondriën in het middenstuk van de spermacel leveren energie voor de beweging.
De zygote ontstaat bij de bevruchting en is diploid.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Wat zijn de belangrijkste verschillen tussen een menselijke eicel en een spermacel, en wat is de functie van die verschillen?
- 1
Bij de grootte valt op dat de eicel veel groter is dan de spermacel.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat de zygote haploid is. Een zygote heeft twee sets chromosomen, dus hij is diploid.
Leerlingen verwarren de zygote met een gameet. De zygote ontstaat pas na de bevruchting uit twee gameten.
Een dooier zit in de eicel, niet in de spermacel. Het acrosoom van de spermacel bevat enzymen, geen reservevoedsel.
Snel checken
Welke uitspraak over de zygote is juist?
Waarom bevat het middenstuk van een spermacel veel mitochondriën?