Energiestroom in een ecosysteem
Dit onderwerp gaat over de weg die energie en stoffen door een ecosysteem afleggen. Voor het examen moet je energiestromen kunnen beschrijven en de rol van producenten, consumenten en reducenten kunnen uitleggen.
Energie komt van de zon en stroomt één kant op door een ecosysteem. Producenten, zoals planten en algen, vangen zonlicht in via fotosynthese. Ze zetten die energie om in chemische energie, opgeslagen in glucose en andere organische stoffen.
Consumenten eten andere organismen en krijgen zo die energie binnen. Herbivoren eten planten en carnivoren eten dieren. Een deel van de opgenomen energie gebruiken ze voor celademhaling. Die energie verdwijnt uiteindelijk als warmte. Alleen een klein deel gaat naar nieuwe biomassa. Daarom is er op elk volgend trofisch niveau minder energie beschikbaar.
Stoffen gedragen zich anders. Koolstof en stikstof gaan in een kringloop rond. Producenten nemen CO2 en mineralen op uit lucht, water en bodem. Consumenten krijgen die stoffen via hun voedsel. Reducenten, zoals schimmels en bacteriën, breken dode resten en uitwerpselen af. Zo komen de mineralen weer beschikbaar voor de producenten.
Een energiestroom teken je als model, bijvoorbeeld een schema met pijlen of een energiepiramide. Bij elke overdracht hoort een pijl naar warmte, want daar gaat energie verloren.
Onthoud
Zonlicht is de bron van vrijwel alle energie in een ecosysteem.
Producenten zetten zonne-energie om in chemische energie via fotosynthese.
Bij elke overdracht gaat een deel van de energie verloren als warmte.
Stoffen zoals koolstof en stikstof cirkelen rond, maar energie niet.
Reducenten breken dode resten af en maken mineralen weer beschikbaar.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een weide met gras legt per jaar 20 000 kJ vast. Konijnen op die weide nemen daarvan 2 000 kJ op. Welk percentage van de energie uit het gras komt bij de konijnen terecht?
- 1
Het totaal is de energie die het gras vastlegt, dus 20 000 kJ.
Veelgemaakte fouten
Denk niet dat energie in een kringloop rondgaat. Beschrijf energie als een stroom die één kant op gaat, en stoffen als kringloop.
Verwar reducenten niet met producenten. Reducenten breken dode resten af, terwijl producenten zelf organische stoffen maken uit CO2 en water.
Laat in een energiestroom geen pijl naar warmte weg. Die pijl laat zien waar de verloren energie terechtkomt.
Snel checken
Welke van de volgende organismen zijn reducenten?
Waarom is er op elk volgend trofisch niveau minder energie beschikbaar?