Concurrentie en de dynamiek van ecosystemen
Planten, dieren en bacteriën in een ecosysteem hebben dezelfde dingen nodig. Concurrentie om die dingen bepaalt mede hoeveel individuen van elke soort er blijven bestaan.
Planten, dieren en bacteriën hebben vaak dezelfde dingen nodig: licht, voedsel, water en ruimte. Is daarvan te weinig, dan ontstaat concurrentie.
Concurrentie kan optreden binnen een populatie. Individuen van dezelfde soort concurreren dan om dezelfde hulpbronnen. Dat heet intraspecifieke concurrentie. Hoe dichter de populatie, hoe sterker de concurrentie.
Concurrentie kan ook optreden tussen populaties van verschillende soorten. Dat heet interspecifieke concurrentie. Soorten die dezelfde hulpbron nodig hebben, verdringen elkaar dan deels.
Concurrentie bepaalt de dynamiek van een ecosysteem. Door concurrentie groeien populaties niet onbeperkt. Hun grootte schommelt rond een niveau waarbij het ecosysteem in evenwicht is. Zo reguleert het ecosysteem zichzelf.
Let op het verschil tussen de twee vormen:
- Binnen een populatie gaat het om individuen van dezelfde soort.
- Tussen populaties gaat het om verschillende soorten die dezelfde hulpbron gebruiken.
Onthoud
Concurrentie gaat om hulpbronnen die schaars zijn, zoals licht, voedsel en ruimte.
Intraspecifieke concurrentie speelt tussen individuen van dezelfde soort.
Interspecifieke concurrentie speelt tussen populaties van verschillende soorten.
Concurrentie houdt populaties in toom, zodat het ecosysteem in evenwicht blijft.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Leg uit waarom een kortere stengel van witte klaver nadelig is voor de knolletjesbacteriën als er ook andere plantensoorten aanwezig zijn.
- 1
In de tabel is de stengel van witte klaver 28% korter dan op de controlebodem.
Veelgemaakte fouten
Concurrentie gaat niet alleen over soorten die elkaar bijten. Denk ook aan planten die elkaar licht ontnemen.
Schrijf niet dat concurrentie altijd tussen verschillende soorten is. Benoem ook concurrentie binnen één populatie.
Leg bij een oorzaak-gevolgketen elke schakel uit. Schrijf dus eerst het effect op de fotosynthese en daarna het effect op de bacteriën op.
Snel checken
Twee plantensoorten groeien dicht op elkaar in hetzelfde gebied. Wat is het meest waarschijnlijke gevolg van concurrentie om licht?
Een populatie konijnen groeit in een gebied met beperkt voedsel. Welke uitspraak over intraspecifieke concurrentie is juist?