Regulatie van ecosystemen: hoe de mens het evenwicht beïnvloedt
Ecosystemen houden zichzelf in evenwicht, maar de mens grijpt daar steeds vaker in. Voor het examen moet je kunnen beargumenteren welke invloed de mens op de instandhouding van een ecosysteem heeft.
Ecosystemen regelen zichzelf. Dieren, planten en schimmels zorgen samen voor een stabiele energiestroom en een gesloten kringloop. Zo blijft de populatie van soorten ongeveer gelijk. Dat noemen we zelfregulatie.
De mens grijpt op veel manieren in. Landbouw, visserij en bosbouw veranderen de energiestroom en de kringloop. Daardoor kan het evenwicht verschuiven. Een ecosysteem dat sterk verstoord wordt, herstelt zich soms niet meer uit zichzelf.
Welke invloed een maatregel heeft, hangt af van wat er precies gebeurt. Bemesting voegt stoffen toe aan de kringloop. Dat levert meer opbrengst op, maar meststoffen kunnen ook uitspoelen naar sloten en meren. Bestrijdingsmiddelen doden niet alleen de plaag. Ook andere organismen in de voedselketen kunnen verdwijnen.
Wil je een maatregel beargumenteren, let dan op drie dingen:
- welke schakel in de energiestroom of kringloop verandert
- of het systeem daarna weer in evenwicht kan komen
- welke gevolgen dit heeft voor andere soorten
Een goed argument noemt het effect en de reden erbij. Zo is duidelijk waarom een maatregel een ecosysteem helpt of schaadt.
Onthoud
Ecosystemen reguleren zichzelf door energiestroom, kringloop en dynamiek in evenwicht te houden.
Landbouw, visserij en bosbouw veranderen de energiestroom en de kringloop.
Een verstoring kan het evenwicht verschuiven, en herstel gaat niet altijd vanzelf.
Bij een argument hoort het effect op de energiestroom of kringloop, met de reden erbij.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag noem je twee maatregelen die de rijstopbrengst verhoogden. Veredeling en het C4-project tellen niet mee.
- 1
In de tekst staan veredeling en het C4-project al genoemd, dus die noem je niet.
Veelgemaakte fouten
Een maatregel noemen zonder het effect op andere organismen te beschrijven. Benoem ook wat er met de rest van het ecosysteem gebeurt.
Zelfregulatie verwarren met ingrijpen door de mens. Zelfregulatie komt uit het systeem zelf, ingrepen komen van buiten.
Gegevens uit de tekst herhalen als antwoord. Noem een eigen maatregel of effect en geef de reden erbij.
Snel checken
Een boer bemest zijn akker met veel kunstmest. Welk gevolg past het best bij het ecosysteem in het nabijgelegen water?
Een boer spuit een insectenbestrijdingsmiddel op zijn akker om een plaag te stoppen. Welk gevolg is het meest waarschijnlijk voor het ecosysteem?