Hoe de mens ecosystemen en het systeem Aarde beïnvloedt
In deze les leer je hoe menselijke ingrepen de ontwikkeling van ecosystemen veranderen. Je leert ook hoe je zo'n ingreep onderbouwt met een experiment en metingen.
De mens grijpt steeds vaker in in ecosystemen. Landbouw, bosbouw en het gebruik van meststoffen veranderen de manier waarop een ecosysteem zich ontwikkelt. Dat heeft ook gevolgen voor het systeem Aarde als geheel.
Een ecosysteem organiseert zichzelf. Planten, dieren en micro-organismen beïnvloeden elkaar, en zo ontstaat een evenwicht. Dat evenwicht kan verschuiven. Dan verandert het ecosysteem in de tijd. Dat noemen we dynamiek.
Ingrepen van de mens werken op dit proces in. Een akker die elk jaar wordt bewerkt, krijgt andere soorten dan een natuurlijk bos. Vlinderbloemigen binden stikstof uit de lucht, en daardoor verandert de bodem. Zo groeit er minder onkruid en meer gewas.
Bij het beargumenteren gaat het om oorzaak en gevolg. Welke maatregel verandert welk proces, en wat is het effect op de productie of op de stoffenkringloop? Een goed argument gebruikt daarbij gegevens uit een onderzoek.
Let op de opzet van een experiment. Er zijn twee groepen nodig, één met de ingreep en één zonder. De overige omstandigheden houd je zoveel mogelijk gelijk. Zo weet je dat een verschil het gevolg van de ingreep is.
Onthoud
Menselijke ingrepen veranderen de ontwikkeling van ecosystemen en de stoffenkringloop.
Een experiment vergelijkt een groep met de ingreep en een groep zonder de ingreep.
Netto primaire productie bepaal je met de droge stof per oppervlakte-eenheid.
Een argument koppelt een maatregel aan een proces en een gevolg.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag beschrijf je de opzet van een veld-experiment. Daarna noem je de metingen om de netto primaire productie van sorghum te bepalen.
- 1
Kies meerdere akkers of proefvlakken in twee groepen.
Veelgemaakte fouten
Je vergelijkt maar één akker met vlinderbloemigen, terwijl je twee groepen met meerdere akkers nodig hebt.
Je meet alleen de lengte of het aantal planten, terwijl netto primaire productie gaat over de opgeslagen organische stof, dus over droge stof.
Je laat de bodem, het water of het zonlicht tussen de groepen verschillen, waardoor je niet weet wat het effect is.
Snel checken
Een onderzoeker wil weten of bemesting de netto primaire productie van een weiland verhoogt. Welke opzet is het best?
Welke meting geeft het beste de netto primaire productie van een gewas per oppervlakte aan?