Soortvorming: veranderende frequenties in populaties
In deze les leer je hoe de frequentie van genotypen en fenotypen in een populatie verandert. Dat is de eerste stap om te begrijpen hoe nieuwe soorten ontstaan.
Een populatie is een groep individuen van dezelfde soort die op dezelfde plek leeft. Elk individu heeft een genotype. Samen met het milieu bepaalt dat het fenotype. Het gaat dus om de verdeling over de hele groep, niet om één dier.
De frequentie van een allel is het aantal keer dat dat allel voorkomt, gedeeld door het totaal aantal allelen. Die frequentie kan in de loop van de tijd veranderen. Dat gebeurt wanneer dieren met bepaalde allelen vaker nakomelingen krijgen dan andere dieren. Dit noemen we selectie.
Ook in de ruimte verschillen frequenties. Populaties in verschillende gebieden krijgen vaak andere omgevingsdruk, bijvoorbeeld andere ondergrond, ander voedsel of andere roofdieren. Daardoor komen dezelfde allelen in het ene gebied vaker voor dan in het andere.
Let op: een dier verandert tijdens zijn leven niet de allelfrequentie van de populatie. Alleen de verdeling van allelen over de generaties telt. Als groepen in frequenties steeds verder uit elkaar lopen, kunnen ze op den duur niet meer met elkaar voortplanten.
Onthoud
De frequentie van een allel is het aantal keer dat het allel voorkomt, gedeeld door het totaal aantal allelen.
Selectie verandert frequenties doordat dieren met bepaalde allelen vaker nakomelingen krijgen.
Frequenties kunnen per gebied verschillen, omdat de omgevingsdruk per gebied verschilt.
Een individu verandert de allelfrequentie niet tijdens zijn leven.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een populatie van 100 muizen heeft vacht met het donkere dominante allel D en het lichte recessieve allel d. Roofdieren eten alle lichte muizen met genotype dd voordat die zich voortplanten.
- 1
Begin met 100 muizen, dus 200 allelen in totaal.
Veelgemaakte fouten
Denk niet dat een dier zijn allelen aanpast aan de omgeving. Reken met de verdeling van allelen over de nakomelingen, want alleen die verandert de frequentie.
Reken niet met het aantal dieren maar met het aantal allelen. Een heterozygoot draagt één d en een homozygoot draagt twee d-allelen.
Snel checken
Welke uitspraak over de frequentie van een allel in een populatie is juist?
Twee groepen van dezelfde soort leven in verschillende gebieden. In gebied 1 komt het allel voor een lichte vacht vaker voor dan in gebied 2. Wat is de meest waarschijnlijke verklaring?