Soortvorming: hoe genetische variatie verandert
Genetische variatie in een populatie verandert door mutaties, genetic drift en gene flow. Deze drie processen bepalen mede of een populatie later nieuwe soorten kan vormen.
Een populatie heeft genetische variatie als er verschillende allelen zijn voor dezelfde eigenschap. Die variatie verandert op drie manieren.
Mutaties zijn willekeurige veranderingen in het DNA. Ze ontstaan toevallig en maken een nieuw allel. Meestal is het effect klein. Soms is het nieuwe allel gunstig, soms schadelijk. Daarna bepaalt selectie of het allel blijft.
Genetic drift is verandering door toeval. In een kleine populatie kan een allel na enkele generaties verdwijnen, alleen omdat niet alle individuen nakomelingen krijgen. In een grote populatie speelt dit veel minder een rol, omdat toeval elkaar daar meer uitmiddelt.
Bij gene flow komen allelen van buitenaf binnen. Dieren of planten trekken naar een andere populatie en krijgen nakomelingen met de leden daarvan. Zo verandert de genenpool en wordt de populatie meer op de andere populatie lijkend.
Alle drie processen veranderen de frequentie van allelen. Samen bepalen ze hoeveel variatie een populatie houdt. Hoe meer variatie, hoe groter de kans dat sommige individuen een verandering in het milieu overleven.
Onthoud
Mutaties zijn toevallige veranderingen in het DNA en maken nieuwe allelen.
Genetic drift is verandering door toeval en werkt vooral in kleine populaties.
Bij gene flow komen nieuwe allelen een populatie binnen via migratie en kruising.
In de aardappelvraag zorgt kruisbestuiving voor meer diversiteit dan zelfbestuiving.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag leg je uit waarom kruisbestuiving een evolutionair voordeel geeft ten opzichte van zelfbestuiving.
- 1
Bij kruisbestuiving komt het stuifmeel van een andere plant, met andere allelen.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat mutaties ontstaan omdat een organisme ze nodig heeft, maar mutaties zijn willekeurig en selectie bepaalt wat blijft.
Genetic drift en selectie worden vaak door elkaar gehaald. Bij drift bepaalt toeval welk allel verdwijnt, niet het voordeel dat een allel geeft.
Snel checken
Welke situatie past het best bij genetic drift?
Welk proces is een voorbeeld van gene flow?