Soortvorming: natuurlijke en kunstmatige selectie
Natuurlijke en kunstmatige selectie werken op dezelfde manier, maar wie kiest en met welk doel verschilt. Dat onderscheid heb je nodig om later te begrijpen hoe nieuwe soorten ontstaan.
Bij natuurlijke selectie bepaalt de omgeving welke individuen overleven en zich voortplanten. Bij kunstmatige selectie kiest de mens welke dieren of planten zich voortplanten.
Beide vormen van selectie hebben dezelfde basis. Er moet variatie zijn in de populatie en die variatie moet erfelijk zijn. Individuen met een gunstige eigenschap krijgen meer nakomelingen. Daardoor verandert de samenstelling van de populatie over de generaties heen.
Er zijn ook duidelijke verschillen.
- Bij natuurlijke selectie is er geen doel. Bij kunstmatige selectie kiest de mens een gewenste eigenschap.
- De selectiedruk komt bij natuurlijke selectie uit de omgeving. Bij kunstmatige selectie komt hij van de fokker of kweker.
- Natuurlijke selectie verloopt meestal langzaam. Kunstmatige selectie kan in korte tijd grote verschillen geven, zoals bij de vele hondenrassen.
Voor soortvorming is natuurlijke selectie het belangrijkst. Populaties die door verschillende omstandigheden anders worden geselecteerd, kunnen na lange tijd niet meer met elkaar voortplanten.
Onthoud
Natuurlijke selectie wordt bepaald door de omgeving, kunstmatige selectie door de mens.
Beide vormen werken alleen op erfelijke variatie in een populatie.
Kunstmatige selectie heeft een doel, natuurlijke selectie niet.
Kunstmatige selectie kan in korte tijd grote verschillen geven.
Voorbeeld uit een echt examen
none
Een populatie motten rust op donkere, roetbedekte bomen. Lichte motten vallen op en worden vaker door vogels gegeten. Bepaal of dit natuurlijke of kunstmatige selectie is.
- 1
Er is geen mens die kiest. De omgeving bepaalt welke motten overleven.
Veelgemaakte fouten
Denk niet dat natuurlijke selectie een doel heeft. Beschrijf liever dat individuen met een gunstige eigenschap toevallig meer nakomelingen krijgen.
Let op dat selectie alleen werkt op erfelijke variatie. Een eigenschap die door training is verworven, wordt niet aan de nakomelingen doorgegeven.
Denk niet dat individuen zich tijdens hun leven aanpassen. Het gaat om een verschuiving in de hele populatie over meerdere generaties.
Snel checken
Welk verschil tussen natuurlijke en kunstmatige selectie klopt?
Wat hebben natuurlijke en kunstmatige selectie gemeen?