Stipstip
ExamensPrijzenOuders
Zet me op de lijst

Echte examenvragen, nagekeken per scorepunt.

Zet me op de lijst

Oefenen

  • Examens per vak
  • Examenrooster 2027
  • Op de wachtlijst

Rekenen

  • Cijfer berekenen
  • Ben ik geslaagd?

Stip

  • Prijzen
  • Voor ouders
  • Voor scholen
  • Blog

stip

  • Voorwaarden
  • Privacy
  • Cookies
  • Disclaimer
  • Auteursrecht melden
  • Over Stip

© 2026 Stip

Examens, correctievoorschriften en normeringen: College voor Toetsen en Examens.

Economie havo/2024 · tijdvak 1

Vraag 4Een nieuwe cao

2 puntenEconomische groei
Foto van je antwoord

Schreef je op papier? Maak een foto van je uitwerking op papier. Je foto blijft privé en de nakijker leest hem. Zet je naam er niet op.

Hoe pak je dit aan?
  1. Bekijk eerst wat arbeidsproductiviteit betekent en welke hoeveelheid je daarbij moet vergelijken.
  2. Denk na over wat er met de hoeveelheid arbeid per product gebeurt als de productiviteit stijgt.
  3. Leg vervolgens uit wat dat doet met de loonkosten per product en daarmee met de productiekosten.
  4. Let erop dat je de keten van oorzaak naar gevolg volledig uitschrijft, stap voor stap.

Hier verliezen leerlingen punten

  • Schrijf niet alleen dat de productiekosten dalen, maar leg ook uit waardoor dat gebeurt.
  • Vergeet niet dat het om loonkosten per product gaat, niet om het totale loon van de werknemers.
  • Blijf niet hangen bij de loonstijging uit de tekst, want bij deze vraag gaat het om de productiviteit.
arbeidsproductiviteitloonkosten per productproductiekostenoorzaak en gevolg uitleggen

Met een gratis account wordt je antwoord nagekeken per scorepunt, volgens het officiële correctievoorschrift. Wat je hier typt, blijft bewaard.

← Vraag 3Alle vragenVraag 5 →

Vastgelopen?

Stip helpt je op weg met een hint, zonder het antwoord te verklappen. Na het nakijken legt Stip precies uit waar je punten liet liggen.

Vraag Stip om hulp
Hulp nodig?
De vraag als tekst

Uit een krant, januari 2020: Het gaat economisch goed in Nederland. De overgrote meerderheid van de bedrijven presenteert goede winstcijfers. De landelijke supermarktketens onderhandelen met de vakbonden over een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst (cao). De vakbonden eisen 3,5% loonsverhoging op het jaarsalaris, met een minimale stijging van € 1.000.

Els Middelkoop is medewerker van een supermarkt. Ze leest in de krant over de looneis van de vakbond. Els verdiende in 2019 een jaarsalaris van € 24.998,- en is benieuwd naar wat dit in 2020 voor haar zou betekenen. Gebruik het krantenbericht en bron 1.

Barbara Berends is onderhandelaar van de supermarktketens, en Jacco Jansen is onderhandelaar van de vakbond. Samen bespreken zij de consequenties van de loonstijging die door de vakbond geëist is. De onderhandelaar van de werkgever vindt de looneis te hoog. Barbara Berends: “U moet zich realiseren dat een loonkostenstijging van 3,5% binnen ons bedrijf, waar de loonkosten 40% van de totale kosten uitmaken, zal leiden tot een productiekostenstijging van 1,4%. De supermarktketens kunnen deze hoge looneis niet betalen.” Jacco Jansen reageert met de volgende uitspraken: 1 U spreekt over de nominale productiekostenstijging, maar de reële productiekostenstijging is lager. 2 Bovendien leidt de gestegen arbeidsproductiviteit tot lagere productiekosten. 3 En u moet zich realiseren dat de omzet bij supermarkten toch zal stijgen, aangezien is gebleken dat de vraag naar goederen uit de supermarkt prijsinelastisch is. Gebruik uitspraak 1 en bron 1.

Gebruik uitspraak 2.

Leg uit dat een stijging van de arbeidsproductiviteit leidt tot lagere productiekosten.