Consumentengedrag: prijselasticiteit, inkomenselasticiteit en samenhang tussen goederen
In deze les leer je hoe gevoelig de vraag naar een product reageert op prijs, inkomen en de prijs van andere goederen. Dit onderwerp komt vaak terug in vragen over marktgedrag en beleid.
Een consument wil een product kopen tot een bepaald bedrag. Dat maximale bedrag heet de betalingsbereidheid.
De prijselasticiteit van de vraag laat zien hoe sterk de gevraagde hoeveelheid verandert als de prijs verandert. Je berekent hem met Ev = procentuele verandering van de gevraagde hoeveelheid gedeeld door de procentuele verandering van de prijs. Is de absolute waarde groter dan 1, dan is de vraag elastisch. Is de absolute waarde kleiner dan 1, dan is de vraag inelastisch.
De inkomenselasticiteit laat zien hoe de vraag verandert als het inkomen verandert. Bij een positieve inkomenselasticiteit gaat de vraag mee omhoog met het inkomen. Bij een negatieve waarde daalt de vraag als het inkomen stijgt.
Bij complementaire goederen gebruik je beide producten samen. Stijgt de prijs van het ene product, dan daalt de vraag naar het andere. Bij substitutiegoederen kun je het ene product door het andere vervangen. Stijgt de prijs van het ene product, dan stijgt de vraag naar het andere.
- Let op de richting van de verandering, en reken altijd met procenten.
- Gebruik de absolute waarde van Ev om te bepalen of de vraag elastisch is.
Onthoud
De betalingsbereidheid is het maximale bedrag dat iemand voor een product wil betalen.
Ev is de procentuele verandering van de vraag gedeeld door de procentuele verandering van de prijs.
Een absolute waarde van Ev groter dan 1 betekent elastische vraag.
Bij complementaire goederen daalt de vraag naar het andere goed als de prijs stijgt.
Bij substitutiegoederen stijgt de vraag naar het andere goed als de prijs stijgt.
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
In de vraag moet je met een berekening aantonen dat de vraag van de supermarkten naar kokosbrood prijselastisch is. Bron 2 geeft de afzet en de prijs.
- 1
De procentuele verandering van de afzet is (3,5 − 4,0) / 4,0 × 100% = −12,5%.
Veelgemaakte fouten
Reken met de absolute waarde van Ev en niet met het minteken, want dan verwar je de richting met de sterkte van de reactie.
Reken de procentuele verandering uit het eindbedrag gedeeld door het beginbedrag, dus gebruik het oude getal als noemer, zoals in (nieuw − oud) / oud.
Noem goederen niet complementair als ze elkaar vervangen, want dan zijn het substitutiegoederen en stijgt de vraag naar het andere product.
Snel checken
De prijs van een product stijgt met 10%. De gevraagde hoeveelheid daalt met 20%. Wat is de vraag?
De prijs van koffie stijgt. Daardoor stijgt de vraag naar thee. Wat voor goederen zijn koffie en thee?