Arbeidsmarkt: vraag, aanbod en werkloosheid
Op de arbeidsmarkt bepalen vraag en aanbod van arbeid het loon en het aantal banen. Dit onderwerp komt vaak terug in vragen over belasting en werkloosheid.
Op de arbeidsmarkt ontmoeten vraag en aanbod van arbeid elkaar. Bedrijven vragen arbeid, mensen bieden arbeid aan.
De vraag naar arbeid komt van bedrijven. Zij vragen meer arbeid als hun productie stijgt. Het aanbod van arbeid komt van mensen die willen werken. Dat aanbod hangt onder meer af van de netto beloning, dus van wat na belasting overblijft.
Als het aanbod verandert, verschuift de aanbodcurve. Stijgt het aanbod terwijl de vraag gelijk blijft, dan daalt het loon. Bij een lager loon vragen bedrijven meer arbeid, dus de werkgelegenheid stijgt. Zo leidt een verandering van het aanbod tot andere loon- en werkgelegenheidscijfers.
De overheid kan het aanbod beïnvloeden met belastingen. Zijn belastingen lager, dan wordt werken meer lonend. Dan willen meer mensen werken, ook mensen die eerder niet zochten of in deeltijd werkten.
Let op het verschil tussen werkgelegenheid en werkloosheid. Werkgelegenheid is het aantal banen. Werkloosheid is het aantal mensen zonder baan dat wel zoekt. Stijgt het aanbod, dan vullen nieuwe zoekers een deel van de nieuwe banen in. Daardoor daalt de werkloosheid minder sterk dan de werkgelegenheid stijgt.
Onthoud
De vraag naar arbeid komt van bedrijven, het aanbod van arbeid van mensen die willen werken.
Een verandering van het aanbod verschuift de aanbodcurve op de arbeidsmarkt.
Bij een groter aanbod en gelijke vraag daalt het loon en stijgt de werkgelegenheid.
Niet elke nieuwe baan gaat naar een werkloze, omdat opleiding en kwaliteiten niet altijd passen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Leg de stelling van de econoom uit. De stelling gaat over de daling van de werkloosheid na het nieuwe belastingstelsel.
- 1
Het nieuwe stelsel maakt werken lonender, want de netto beloning stijgt.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen verwarren werkgelegenheid met werkloosheid. Denk aan werkgelegenheid als het aantal banen en werkloosheid als het aantal mensen zonder baan.
Een nieuwe baan gaat niet altijd naar een werkloze. Houd rekening met nieuwe zoekers en met verschillen in opleiding.
Wie het aanbod verandert, verschuift de aanbodcurve. De vraagcurve blijft dan gelijk.
Snel checken
Het aanbod van arbeid stijgt, terwijl de vraag naar arbeid gelijk blijft. Wat gebeurt er op de arbeidsmarkt?
Een werkloze heeft geen baan, omdat zijn opleiding niet past bij de gevraagde banen. Welke soort werkloosheid is dit?