Arbeidsmarkt: invloed van instituties op loon en werkloosheid
Vakbonden, cao's en het minimumloon bepalen mede het loon op de arbeidsmarkt. Dat heeft direct gevolg voor de hoeveelheid werk en voor de werkloosheid.
Een minimumloon is de wettelijke ondergrens voor het uurloon. Ligt dat minimumloon boven het marktloon, dan mag een werkgever niet lager betalen. Er ontstaat dan een verschil tussen het aanbod van arbeid en de vraag naar arbeid.
Bij een loon boven het marktloon verandert het gedrag van beide kanten. Meer mensen willen werken, want het loon is hoger. Werkgevers vragen minder arbeid, want arbeid is duurder geworden. Het aanbod is dan groter dan de vraag.
Dat overschot aan arbeid betekent werkloosheid. Vakbonden en cao's werken op dezelfde manier. Een cao die een hoger loon afspreekt dan de markt, geeft hetzelfde effect: meer aanbod, minder vraag en meer werkloosheid.
Let op: niet alle werkloosheid komt door het loon. Bij deze vragen gaat het om het effect van het loon op het aanbod en de vraag.
Onthoud
Een minimumloon boven het marktloon zorgt voor een overschot aan arbeid.
Bij een hoger loon willen meer mensen werken en vragen werkgevers minder arbeid.
Het overschot aan arbeid is werkloosheid.
Cao's en vakbonden beïnvloeden het loon en werken daarmee op dezelfde manier.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Welk effect heeft een verhoging van het minimumuurloon op de werkloosheid, als het minimumuurloon al boven het marktloon ligt?
- 1
Het minimumuurloon ligt boven het marktloon, dus er is al een overschot aan arbeid.
Veelgemaakte fouten
Redeneer niet dat een hoger loon vanzelf meer werk oplevert, want aanbod en vraag veranderen juist in tegengestelde richting.
Vergelijk het minimumloon altijd met het marktloon, niet met een willekeurig ander loon.
Gebruik bij deze vragen de loonkosten en het aanbod en de vraag van arbeid, en niet de consumptie of de productie als tussenstap.
Snel checken
Het minimumuurloon ligt boven het marktloon. Wat gebeurt er met de werkloosheid als het minimumuurloon stijgt?
Een cao spreekt een uurloon af dat boven het marktloon ligt. Wat gebeurt er met de gevraagde hoeveelheid arbeid?