Gezinnen ruilen over de tijd: inkomsten, uitgaven, vermogen en schulden
Je leert hoe een overschot of tekort in een periode het vermogen of de schulden op een bepaald moment verandert. Dat verband komt terug in de vragen over sparen en beleggen.
Gezinnen werken met twee soorten getallen. Inkomsten en uitgaven horen bij een periode, zoals een maand of een jaar. Vermogen en schulden zijn een stand op één moment, zoals op 31 december.
Het verband tussen die twee is eenvoudig. Een overschot van inkomsten boven uitgaven maakt het vermogen aan het eind van de periode groter, of het verkleint de schulden. Een tekort doet het vermogen dalen, of het maakt de schulden groter. Zo bouwt een gezin over de jaren vermogen op, of het loopt schulden op.
Vermogen kan op twee manieren groeien. Bij actief sparen blijft er inkomen over dat je niet uitgeeft, en dat bewaar je voor later. Actief sparen betekent dus dat er geld bij het vermogen komt. Bij passief sparen verandert alleen de waarde van bezit dat je al hebt. Passief sparen betekent dat het vermogen groeit door een hogere waarde van beleggingen, zonder bijschrijving van rente en dividend.
De Nederlandse Bank gebruikt dit onderscheid om de spaarparadox te verklaren. Huishoudens geven meer uit dan ze ontvangen, maar het vermogen groeit toch, omdat de waarde van beleggingen stijgt.
Onthoud
Inkomsten en uitgaven gaan over een periode, vermogen en schulden over een moment.
Een overschot in een periode maakt het vermogen aan het eind groter of de schulden kleiner.
Bij actief sparen wordt inkomen dat je niet uitgeeft apart gehouden.
Bij passief sparen groeit het vermogen door hogere waarde van beleggingen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Je moet bij vier situaties aangeven of het actief sparen of passief sparen is. Het gaat om de definities van De Nederlandse Bank.
- 1
Bij (1) gaat geld van de betaalrekening naar een spaarrekening. Dat geld wordt niet besteed maar voor later bewaard, dus actief sparen.
Veelgemaakte fouten
Noem een koerswijziging niet actief sparen, want dan is er geen inkomen apart gezet.
Reken vermogen niet als een periodegetal, want het is een stand op één moment.
Zie de aankoop van aandelen niet als waardestijging, want daarbij wordt gespaard geld omgezet in een belegging.
Snel checken
Een gezin heeft in één maand meer inkomen dan uitgaven. Wat betekent dat voor het vermogen aan het eind van die maand?
Een gezin koopt voor 2.000 euro aandelen met geld dat het niet heeft uitgegeven. Welk soort sparen is dit?