Gezinnen ruilen over de tijd: sparen, lenen en tijdsvoorkeur
Gezinnen bepalen met sparen en lenen hoeveel ze nu besteden en hoeveel later. Dat bepaalt hun vermogen of hun schulden, en daarom is het onderwerp belangrijk voor het examen.
Gezinnen zitten in verschillende levensfasen. Een jong gezin leent vaak, bijvoorbeeld voor een huis. Later, als het inkomen stijgt, kan het gezin sparen. Op oudere leeftijd wordt vaak uitgegeven wat eerder is opgebouwd.
Tijdsvoorkeur is hoe zwaar een huishouden het heden weegt ten opzichte van de toekomst. Een huishouden met een hoge tijdsvoorkeur wil nu consumeren en neemt daarvoor liever een lening. Een huishouden met een lage tijdsvoorkeur spaart meer voor later.
Met sparen en lenen ruilt een gezin consumptie over de tijd. Sparen levert vermogen op. Lenen levert schulden op. Vermogen is wat een huishouden bezit min wat het schuldig is. Een rente beloont sparen en maakt lenen duur. Stijgt de rente, dan wordt sparen aantrekkelijker en lenen duurder.
Bij een hypotheek ziet u dit terug. Een gezin leent veel geld nu voor een huis en betaalt daarna rente en aflossing. Het vergelijkt die woonlasten met de huur. Wie koopt, bouwt op den duur vermogen op in de woning. Dat gebeurt pas als de woonlast bij koop lager wordt dan de huur.
Naast de rente spelen ook de huurprijs, de verwachte prijsstijging van de woning en het inkomen een rol. Daarom verklaart de rente alleen de keuze van een gezin niet volledig.
Onthoud
Gezinnen ruilen consumptie over de tijd door te sparen of te lenen.
Tijdsvoorkeur bepaalt hoe zwaar het heden weegt ten opzichte van de toekomst.
Vermogen is bezittingen min schulden.
Een hogere rente maakt sparen aantrekkelijker en lenen duurder.
Bij de keuze tussen kopen en huren tellen naast de rente ook andere factoren mee.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
In deze vraag moet u laten zien vanaf welk jaar de woonlast bij koop lager is dan de huur. Daarvoor berekent u de woonlasten in het derde en vierde jaar.
- 1
Bij koop is de hypotheekrente 2% van € 240.000, dus € 4.800 per jaar.
Veelgemaakte fouten
Veel leerlingen denken dat een lage rente altijd tot meer lenen leidt. Reken ook mee met inkomen en zekerheid over de baan, want die bepalen de keuze mee.
Vermogen wordt vaak verward met inkomen. Reken vermogen uit als bezittingen min schulden op één moment.
Bij een stijging van de huur met een percentage rekent men vaak met een vast bedrag. Vermenigvuldig het bedrag van het vorige jaar steeds met 1,04.
Snel checken
Wat betekent een hoge tijdsvoorkeur van een huishouden?
Een gezin heeft een hypotheek van € 200.000. De woningwaarde daalt, en de hypotheek blijft gelijk. Wat gebeurt er met het vermogen van het gezin?