Markt falen: instrumenten die de uitkomst van een spel veranderen
Bij markt falen kiezen spelers vaak iets wat voor hen zelf logisch is, maar niet voor de groep. Met instrumenten als collectieve dwang, contracten, boetes en sociale normen kun je die keuze veranderen.
Veel markten werken slecht als iedereen alleen naar zijn eigen voordeel kijkt. Dat noemen we een spel. Elke speler kiest een strategie, en de uitkomst hangt af van de keuzes van alle spelers samen.
Er zijn instrumenten die de keuze van één of beide spelers kunnen beïnvloeden. Collectieve dwang is een wet of verplichting die voor iedereen geldt. Een contract legt vast wat partijen moeten doen, en een boete maakt een ongewenste keuze duurder. Sociale normen werken zonder wet, omdat mensen niet graag afwijken van wat anderen doen. Bij collectieve uitkomsten als individuele doelstelling krijgt een speler een persoonlijk voordeel als de groep het goed doet.
Als een instrument de uitkomst van het spel veranderen moet, moet het de beloning van een keuze veranderen. Een boete die hoger is dan het voordeel van vals spelen, zorgt er bijvoorbeeld voor dat niemand nog vals speelt. Daarom let je bij een vraag op welke keuze het instrument duurder of goedkoper maakt.
Bij de verzekering in het krantenbericht gaat het om collectieve dwang. Iedereen moet verzekerd zijn, dus niemand kan zich onttrekken aan de verzekering.
Onthoud
Een spel is een situatie waarin de uitkomst afhangt van de keuzes van alle spelers samen.
Collectieve dwang verplicht iedereen op dezelfde manier, bijvoorbeeld via een wet.
Een boete of beloning verandert wat een keuze kost of oplevert.
Sociale normen beïnvloeden keuzes zonder wet, omdat mensen niet graag afwijken van de groep.
Een contract legt vast wat partijen moeten doen en maakt afspraken afdwingbaar.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Welke drie begrippen vul je in de redenering over Anderzorg in? Het gaat om een verplichte basisverzekering en de gevolgen van schaalvoordelen.
- 1
De verplichting om verzekerd te zijn geldt voor iedereen. Dat is collectieve dwang, geen zelfbinding.
Veelgemaakte fouten
Je verwart collectieve dwang met zelfbinding: bij zelfbinding kiest één speler zelf voor een vaste regel, bij collectieve dwang geldt de regel voor iedereen.
Je denkt dat schaalvoordelen door een hogere premie ontstaan: schaalvoordelen ontstaan juist door meer verzekerden, waardoor de kosten per persoon dalen.
Je kijkt alleen naar de belangen van één speler: bij een spel let je op de uitkomst voor alle spelers samen.
Snel checken
Een wet verplicht iedereen om zich te verzekeren. Welk instrument beïnvloedt hiermee de keuze van de spelers?
Twee vissers kunnen overbevissen of de vangst beperken. Welke maatregel verandert hun keuze het meest?