Verzonken kosten en de uitkomst van een spel
Verzonken kosten bepalen mede hoe partijen in een spel kiezen. Dit onderwerp hoort bij markt falen en komt in het examen terug bij investeringen en afspraken.
Verzonken kosten zijn kosten die al gemaakt zijn en die niet meer terugkomen. Een partij die zulke kosten heeft gemaakt, kijkt in een spel dus vooral naar wat ze nog kan verdienen.
Het effect kan positief zijn. Een partij die specifiek heeft geïnvesteerd kan die investering nergens anders gebruiken. Daarom heeft zij er belang bij dat de afspraak wordt nagekomen. De andere partij kan daarop vertrouwen, en zo blijven afspraken eerder staan.
Het effect kan ook negatief zijn. Kosten die al gemaakt zijn kunnen niet worden teruggedraaid, omdat de investering specifiek is voor één situatie. Een bedrijf dat zo'n investering heeft gedaan, blijft daardoor actief en zoekt nieuwe afzet om die kosten terug te verdienen.
In de casus van Gas en Kolen zie je het negatieve effect. Door hoge verzonken kosten bij duurzame productie zoeken bedrijven nieuwe markten. De productie neemt dan toe, en daardoor daalt de totale uitstoot niet. Met de pay-offmatrix kun je per keuze de winsten vergelijken.
Onthoud
Verzonken kosten zijn al gemaakt en kunnen niet worden teruggedraaid.
Een specifieke investering kan een partij ertoe brengen zich aan afspraken te houden.
Het effect is positief als het vertrouwen tussen partijen vergroot.
Het effect is negatief als een partij door de kosten nieuwe afzet gaat zoeken.
Een clausule in een contract kan verzonken kosten voorkomen door de investering terug te verdienen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Hoe kan de werkgever voorkomen dat er verzonken kosten optreden bij de investering in een werknemer?
- 1
De werkgever neemt een clausule op in het contract van de werknemer.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen zien elke investering als verzonken kosten, maar het gaat alleen om kosten die niet meer terug te draaien zijn. Kijk dus naar het specifieke karakter van de investering.
Leerlingen denken dat verzonken kosten altijd negatief zijn, terwijl ze ook vertrouwen kunnen geven. Beschrijf dan beide effecten en geef aan wanneer welk effect speelt.
Leerlingen gebruiken in hun uitleg alleen de kosten en vergeten de gevolgen voor het gedrag. Leg steeds uit welke keuze een partij daardoor maakt.
Snel checken
Welke situatie laat een negatief effect van verzonken kosten zien?
Wat is het positieve effect van verzonken kosten in een spel?