Dat rente zowel een vergoeding is op het uitstellen van consumptie (domein E) als voor het lopen van inflatierisico (domein I) en risico van wanbetaling.

Sinds 2018 4× de hoofdzaak van een examenvraag, voor het laatst in 2026.

Risico en rente

Rente is de prijs voor geld. In die prijs zitten drie dingen: het uitstellen van consumptie, het inflatierisico en het risico dat de lener niet betaalt.

Wie geld uitleent, geeft zijn koopkracht nu op. Daarom krijgt hij rente. Dat is de vergoeding voor het uitstellen van consumptie.

Maar de rente moet ook het inflatierisico dekken. Bij inflatie wordt het geld dat later terugkomt minder waard. Ook het risico van wanbetaling speelt mee. Hoe groter de kans dat de lener niet betaalt, hoe hoger de rente.

De nominale rente is de rente die in het contract staat. De reële rente is wat er overblijft na aftrek van de inflatie. Ongeveer: reële rente = nominale rente − inflatie. Is de inflatie hoger dan de nominale rente, dan is de reële rente negatief. Voor de schuldenaar is dat gunstig, want hij betaalt later met geld dat minder waard is.

Bij een hogere inflatie verliest de schuldeiser dus koopkracht op zijn vordering. Om dat te voorkomen vraagt hij een hogere rente. Daarom stijgt de rente vaak mee met de verwachte inflatie.

Onthoud

  • Rente is een vergoeding voor het uitstellen van consumptie.

  • Rente dekt ook het inflatierisico en het risico van wanbetaling.

  • Reële rente is de nominale rente min de inflatie.

  • Is de inflatie hoger dan de nominale rente, dan is de reële rente negatief.

  • Bij hogere inflatie vraagt de schuldeiser een hogere rente.

Voorbeeld uit een echt examen

ex2

Bij deze vraag moet je uitleggen waarom een hogere inflatie de rente op hypotheken doet stijgen.

  1. 1

    Een hogere inflatie zorgt dat het geld later minder koopkracht heeft.

Veelgemaakte fouten

  • Denk niet dat rente alleen een vergoeding voor wachten is. Reken ook het inflatierisico en het risico van wanbetaling mee.

  • Reken de reële rente niet met de nominale rente. Trek de inflatie ervan af, dan zie je de echte opbrengst.

  • Denk bij een negatieve reële rente niet dat lenen duurder wordt. Voor de schuldenaar is het juist gunstig.

Snel checken

Een spaarrekening geeft 3% nominale rente. De inflatie is 4%. Wat is de reële rente?

Waarom vraagt een bank een hogere rente als de verwachte inflatie stijgt?