De economische kringloop en de saldi
In deze les leer je hoe geld tussen de sectoren stroomt en welke saldi daaruit volgen. Dit onderwerp komt terug in veel vragen over de nationale rekeningen.
In de economische kringloop stroomt geld tussen vijf sectoren: gezinnen, bedrijven, overheid, banken en buitenland. Gezinnen leveren arbeid aan bedrijven en krijgen loon terug. Ze betalen belastingen aan de overheid en kopen goederen en diensten bij bedrijven.
Uit die geldstromen volgen drie saldi. Het particulier spaarsaldo is wat gezinnen en bedrijven samen overhouden na hun uitgaven. Het overheidssaldo is wat de overheid ontvangt min wat ze uitgeeft. Een tekort betekent dat de overheid meer uitgeeft dan ze binnenkrijgt. Het saldo van de betalingsbalans laat zien of Nederland meer aan het buitenland verkoopt dan het ervan koopt.
De saldi hangen met elkaar samen. Een verandering in het ene saldo heeft gevolgen voor de andere saldi. Daarom kijken economen naar alle drie tegelijk.
In een geldkringloop zie je de stromen als pijlen tussen de sectoren. Elk bedrag dat een sector ontvangt, moet ergens vandaan komen. Zo kun je controleren of een getal klopt.
Onthoud
Gezinnen, bedrijven, overheid, banken en buitenland zijn de sectoren van de kringloop
Het particulier spaarsaldo is wat gezinnen en bedrijven overhouden na hun uitgaven
Het overheidssaldo is ontvangsten min uitgaven, en een negatief saldo is een tekort
Het saldo van de betalingsbalans geeft het verschil tussen export en import aan
Bij een berekening trek je altijd de juiste waarden van elkaar af in de juiste volgorde
Voorbeeld uit een echt examen
ex2
Bereken het nationaal spaaroverschot van Nederland in 2013 met behulp van bron 2.
- 1
Lees E af in bron 2. Het gaat om 533,2 miljard euro.
Veelgemaakte fouten
Een spaarsaldo is geen spaargeld op de bank. Het is de stroom die in één jaar overblijft, dus reken met de jaarcijfers.
Het overheidssaldo is niet hetzelfde als de staatsschuld. Het saldo gaat over één jaar, de schuld over alle eerdere jaren samen.
Let bij het aftrekken op de volgorde. Bij E − M trek je M af van E, en niet andersom.
Snel checken
Een overheid geeft in één jaar meer geld uit dan ze ontvangt. Hoe noem je het overheidssaldo dan?
In de geldkringloop stroomt geld van bedrijven naar gezinnen. Welke stroom is dat?