Ongelijkheid en herverdeling: de Lorenzcurve
De Lorenzcurve laat zien hoe gelijk of ongelijk het inkomen over huishoudens is verdeeld. In het examen lees je zo'n curve af voor het primaire of het secundaire inkomen.
Een Lorenzcurve toont welk deel van het totale inkomen bij welk deel van de huishoudens hoort. Op de horizontale as staan de huishoudens, van de laagste naar de hoogste inkomens. Op de verticale as staat het aandeel in het totale inkomen.
De rechte lijn onder een hoek van 45 graden heet de diagonaal. Op die lijn heeft elke groep huishoudens precies evenveel van het inkomen als het aandeel dat ze van de huishoudens vormen. Dat is volledige gelijkheid. Hoe verder de curve onder de diagonaal ligt, hoe ongelijker het inkomen is verdeeld.
Twee curves kun je vergelijken. Ligt de ene curve dichter bij de diagonaal, dan is die verdeling gelijker. Zo zie je het effect van een maatregel in één plaatje.
Er zijn twee soorten inkomen die je met een Lorenzcurve kunt vergelijken:
- Het primaire inkomen is het inkomen uit arbeid en vermogen, vóór belastingen en uitkeringen.
- Het secundaire inkomen is het inkomen nadat belastingen zijn betaald en uitkeringen zijn ontvangen.
De curve van het secundaire inkomen ligt meestal dichter bij de diagonaal. Dat komt door de herverdeling van de overheid. Belastingen en uitkeringen maken de verdeling dus gelijker.
Onthoud
Op de diagonaal is de verdeling volledig gelijk.
Hoe verder de curve onder de diagonaal ligt, hoe ongelijker het inkomen.
Een curve dichter bij de diagonaal betekent een gelijkere verdeling.
De secundaire curve ligt meestal dichter bij de diagonaal dan de primaire curve.
Op de assen staan aandelen in procenten, geen bedragen in euro's.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bereken hoeveel procent de 10 procent huishoudens met de hoogste inkomens meer verdient dan de 10 procent met de laagste inkomens.
- 1
Met figuur 1 bepaal je het aandeel van de hoogste 10 procent in het totale inkomen.
Veelgemaakte fouten
Lees de curve niet als bedragen af, want de assen tonen aandelen in procenten van het totale inkomen.
Reken het verschil tussen twee aandelen niet direct als procentueel verschil, maar deel het door het aandeel van de lagere groep.
Haal de diagonaal niet door elkaar met het gemiddelde inkomen, want de diagonaal betekent gelijke verdeling.
Snel checken
Wat betekent de rechte diagonaal in een Lorenzcurve?
Een Lorenzcurve van het secundaire inkomen ligt dichter bij de diagonaal dan die van het primaire inkomen. Wat betekent dit?