Arbeidsmarkt en werkloosheid
Op de arbeidsmarkt draait alles om vraag en aanbod van arbeid. Dit onderwerp komt in het examen terug bij banen, werkloosheid en lonen.
Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt
Het arbeidsaanbod is de beroepsbevolking. Dat zijn alle mensen die werken of werk zoeken. De arbeidsvraag bestaat uit de werkgelegenheid en de openstaande vacatures. Werkgevers vragen arbeid en mensen bieden hun arbeid aan.
Als de vraag groter is dan het aanbod, ontstaat een tekort aan arbeid. Dan stijgen de lonen meestal. Is het aanbod groter dan de vraag, dan ontstaat een overschot. Dan dalen de lonen.
Werkloos is iemand die geen werk heeft, actief zoekt en snel kan beginnen. Wie niet zoekt, telt dus niet als werkloos.
Verder let je op de loonontwikkeling. Die laat zien hoe de lonen zich in de tijd veranderen. Ook het soort contract hoort erbij. Een vast contract geeft meer zekerheid dan een flexibel contract, zoals een tijdelijk contract of een oproepcontract.
Bij een structurele verandering, zoals baanpolarisatie, verschuift de vraag blijvend naar andere opleidingsniveaus. Daardoor ontstaan tegelijk tekorten en overschotten in verschillende groepen.
Onthoud
Het arbeidsaanbod is de beroepsbevolking, dus alle mensen die werken of werk zoeken.
De arbeidsvraag bestaat uit werkgelegenheid en openstaande vacatures.
Bij een tekort op de arbeidsmarkt stijgen de lonen, bij een overschot dalen ze.
Werkloos is wie geen werk heeft, actief zoekt en snel kan beginnen.
Vaste contracten bieden meer zekerheid dan flexibele contracten.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag vul je vijf gaten in, zodat de redenering over baanpolarisatie klopt.
- 1
In de tekst neemt het aantal banen voor middelbaar opgeleiden blijvend af. Dat is een structuurontwikkeling, geen conjunctuurontwikkeling. Gat 1 is dus structuurontwikkeling.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen zien een blijvende daling van banen vaak als conjunctuur. Kijk of de verandering blijvend is, dan gaat het om structuur.
Leerlingen verwarren vraag en aanbod van arbeid. De vraag komt van werkgevers, het aanbod van mensen die werk zoeken.
Leerlingen tellen iemand die niet zoekt als werkloos. Controleer altijd of iemand actief zoekt en snel kan beginnen.
Snel checken
Een bedrijf vindt niet genoeg geschikte kandidaten voor de openstaande vacatures. Welke situatie op de arbeidsmarkt is dit?
Welke persoon telt volgens de definitie van werkloosheid als werkloos?