Conjunctuur: gevolgen voor inflatie, werkloosheid en inkomens
Conjunctuur is het ritme van de economie, met groei en krimp. Inflatie, deflatie, werkloosheid en inkomens veranderen mee, en over deze gevolgen gaan vragen in het examen vaak.
Een economie wisselt van hoogconjunctuur naar laagconjunctuur en weer terug. In een hoogconjunctuur groeit de productie, de werkgelegenheid stijgt en de werkloosheid daalt. In een laagconjunctuur gaat het andersom.
Bij conjuncturele ontwikkelingen veranderen ook de prijzen. Stijgen de prijzen sterk, dan spreek je van inflatie. Dalen de prijzen, dan is er sprake van deflatie. Bij inflatie koopt het geld van huishoudens minder. Hun koopkracht neemt af, omdat lonen vaak niet even snel meestijgen als de prijzen.
Daalt de vraag naar producten, dan produceren bedrijven minder. Ze hebben dan minder arbeidskrachten nodig. Daardoor stijgt de werkloosheid. Met een daling van de vraag verandert ook de werkgelegenheid en kunnen inkomens onder druk komen te staan.
Bij deflatie stellen consumenten aankopen uit, omdat ze verdere prijsdalingen verwachten. Dat zet de vraag en de productie verder onder druk. Zo ontstaat een keten van effecten. De keten lopen van prijs naar vraag, van vraag naar productie en van productie naar werkgelegenheid.
Let bij het uitleggen goed op de volgorde. Schrijf elke schakel op. Dan zie je waar het examen om vraagt.
Onthoud
Conjunctuur is de afwisseling tussen hoogconjunctuur en laagconjunctuur.
Inflatie verlaagt de koopkracht van huishoudens, zolang lonen niet even snel stijgen.
Een dalende vraag leidt tot minder productie, minder arbeid en meer werkloosheid.
Bij deflatie stellen consumenten aankopen uit, waardoor de vraag verder daalt.
Het examen vraagt vaak om de keten van oorzaak naar gevolg uit te schrijven.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
De vraag is hoe hoge inflatie via de binnenlandse bestedingen tot meer werkloosheid kan leiden. Figuur 2 laat de hoge werkloosheid zien, maar de uitleg gaat over de keten.
- 1
Bij hoge inflatie worden producten duurder.
Veelgemaakte fouten
Schrijf de keten niet volledig uit. Benoem per schakel wat er gebeurt, dan krijg je alle punten.
Behandel inflatie en werkloosheid niet als losse begrippen. Laat zien hoe het ene het andere veroorzaakt.
Verwar deflatie niet met een lage inflatie. Bij deflatie dalen de prijzen zelf, dat is iets anders dan alleen een lagere stijging.
Snel checken
Wat gebeurt er met de koopkracht als de prijzen sneller stijgen dan de lonen?
Waarom kan deflatie leiden tot een hogere werkloosheid?