Anticyclisch begrotingsbeleid
Met anticyclisch begrotingsbeleid past de overheid haar uitgaven en belastingen aan de conjunctuur aan. Dit onderwerp komt vaak terug in examenvragen over overheidsbeleid.
Anticyclisch begrotingsbeleid betekent dat de overheid tegen de conjunctuur in beweegt. Bij laagconjunctuur stimuleert ze de economie. Bij hoogconjunctuur remt ze af.
Bij laagconjunctuur is de vraag naar goederen en diensten laag. Bedrijven verkopen minder en werklozen besteden minder. De overheid kan dan op twee manieren stimuleren. Ze kan meer uitgeven, bijvoorbeeld aan wegen of onderwijs. Ze kan ook de belastingen verlagen, zodat huishoudens en bedrijven meer geld overhouden om uit te geven.
Bij hoogconjunctuur is de vraag juist te groot. Prijzen stijgen dan snel. Daarom remt de overheid af. Ze geeft minder uit of verhoogt de belastingen. Zo neemt de bestedingsdruk af.
De overheid kan dus twee kanten op. Het gaat om de richting van het beleid, niet om een vaste regel. Let daarbij op de richting van het overheidssaldo. Bij stimulerend beleid loopt het saldo vaak terug, bij afremmend beleid neemt het toe.
Onthoud
Bij laagconjunctuur stimuleert de overheid met hogere uitgaven en/of lagere belastingen.
Bij hoogconjunctuur remt de overheid af met lagere uitgaven en/of hogere belastingen.
Het beleid werkt tegen de conjunctuur in, daarom heet het anticyclisch.
In de vraag en het overheidssaldo staat vaak welke fase de economie doorloopt.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je uitleggen waarom econoom A voorstander is van anticyclisch begrotingsbeleid. Je gebruikt stelling I.
- 1
In economisch goede tijden verlaagt de overheid de staatsschuld.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen noemen alleen het stimuleren en vergeten het afremmen. Beschrijf daarom altijd beide fasen van de conjunctuur.
Leerlingen verwarren de richting van het beleid. Bij laagconjunctuur verhoogt de overheid de uitgaven of verlaagt ze de belastingen, niet andersom.
Leerlingen denken dat het overheidssaldo altijd gelijk loopt met het beleid. Let op wat de vraag over het saldo of de schuld zegt.
Snel checken
Wat doet de overheid bij hoogconjunctuur volgens anticyclisch begrotingsbeleid?
Welke combinatie van maatregelen past bij stimulerend begrotingsbeleid in een laagconjunctuur?