Het rente-instrument van de centrale bank
Een centrale bank kan de rente gebruiken om inflatie of deflatie te beïnvloeden. Dit onderwerp komt vaak terug in vragen over ingrijpen door de centrale bank.
De centrale bank bepaalt de rente. Die rente bepaalt hoeveel het kost om geld te lenen. Zo kan de centrale bank de inflatie proberen bij te sturen.
Bij inflatie stijgen de prijzen te snel. Dan verhoogt de centrale bank de rente. Lenen wordt duurder en sparen wordt aantrekkelijker.
Daardoor geven huishoudens en bedrijven minder uit. De vraag naar goederen en diensten daalt. Daardoor stijgen de prijzen minder snel en daalt de inflatie.
Bij deflatie gaat het omgekeerde. De centrale bank verlaagt de rente. Lenen wordt goedkoper en sparen wordt minder aantrekkelijk. De bestedingen nemen toe en de prijzen gaan weer stijgen.
Let op de keten in deze volgorde:
- rente omhoog, lenen duurder, sparen aantrekkelijker
- bestedingen omlaag, vraag omlaag, inflatie omlaag
Onthoud
De centrale bank gebruikt de rente om de vraag naar goederen te sturen.
Een renteverhoging remt de bestedingen en bestrijdt inflatie.
Een renteverlaging stimuleert consumptie en investeringen en bestrijdt deflatie.
Bij een vraag over ingrijpen noem je de richting van de rente en het effect op de bestedingen.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Venezuela heeft een hoge inflatie. Gevraagd wordt hoe de centrale bank met het rente-instrument daartegen ingrijpt.
- 1
De centrale bank verhoogt de rente.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen draaien de richting om. Bij inflatie hoort een hogere rente en bij deflatie een lagere rente.
Leerlingen schrijven dat de inflatie daalt zonder de schakel via de bestedingen te noemen. Beschrijf daarom eerst het effect op consumptie en investeringen.
Leerlingen verwarren lenen en sparen. Bij een hogere rente is lenen duurder en sparen juist aantrekkelijker.
Snel checken
Een centrale bank wil de inflatie verlagen. Welke maatregel met het rente-instrument past hierbij?
Wat gebeurt er met de bestedingen na een renteverlaging door de centrale bank?