Marktevenwicht
Bij marktevenwicht zijn de gevraagde en de aangeboden hoeveelheid gelijk. Dit onderwerp komt terug in bijna elke modelvraag over vraag, aanbod en heffingen.
Een markt is in evenwicht als de gevraagde hoeveelheid gelijk is aan de aangeboden hoeveelheid. De prijs waarbij dat gebeurt heet de evenwichtsprijs.
Bij een prijs boven de evenwichtsprijs is er een overschot. Aanbieders willen dan meer verkopen dan kopers willen kopen, dus de prijs daalt. Bij een prijs onder de evenwichtsprijs is er een tekort, en stijgt de prijs.
Bij een model met vergelijkingen zoek je het evenwicht door vraag en aanbod aan elkaar gelijk te stellen. Los eerst de prijs P op. Vul die daarna in om de hoeveelheid Q te berekenen.
- Controleer of het evenwicht binnen het aanbodbereik ligt.
- Zit het aanbod horizontaal, dan ligt de prijs vast en volgt de hoeveelheid uit de vraag.
Zo kom je bij het juiste marktevenwicht uit, ook als het aanbod uit meerdere stukken bestaat.
Onthoud
Marktevenwicht is de situatie waarin gevraagde en aangeboden hoeveelheid gelijk zijn.
De evenwichtsprijs vind je door vraag en aanbod aan elkaar gelijk te stellen.
Bij een prijs boven het evenwicht ontstaat een overschot en daalt de prijs.
Bij een prijs onder het evenwicht ontstaat een tekort en stijgt de prijs.
Een horizontaal aanbodstuk bepaalt de prijs, de vraag bepaalt dan de hoeveelheid.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Gevraagd is met hoeveel hectare het tropisch regenwoud krimpt in 2026, uitgaand van het marktevenwicht.
- 1
Het aanbod ligt tot 6% horizontaal op een prijs van 100 dollar per m².
Veelgemaakte fouten
Gebruik beide vergelijkingen, want één vergelijking alleen levert geen evenwicht op.
Vul de gevonden prijs weer in de vraagvergelijking in, zodat je de hoeveelheid ook echt uitrekent.
Bij een prijs boven het evenwicht hoort een overschot, niet een tekort, en dat keert de beweging van de prijs om.
Snel checken
Gegeven zijn de vraag Qv = 40 − 2P en het aanbod Qa = 2P − 10. Wat is het marktevenwicht?
Wat gebeurt er op een markt als de prijs boven de evenwichtsprijs ligt?