Prijsdiscriminatie bij monopolie
Bij prijsdiscriminatie vraagt een aanbieder verschillende prijzen aan verschillende afnemers. Het examen vraagt of de voorwaarden ervoor zijn vervuld en wat het doet met prijs, afzet en winst.
Een monopolist is de enige aanbieder op de markt. Hij kiest vaak één prijs voor iedereen. Hij kan ook verschillende prijzen vragen aan verschillende groepen afnemers. Dat heet prijsdiscriminatie.
Prijsdiscriminatie werkt alleen als twee voorwaarden zijn vervuld. De aanbieder moet de markt kunnen splitsen in deelmarkten met een verschillende betalingsbereidheid. Daarnaast mogen afnemers uit de dure groep niet kopen in de goedkope groep. Dat heet het vermijden van onderlinge doorverkoop.
Bij groepsdiscriminatie zoekt de monopolist per deelmarkt de afzet waarbij de opbrengst van de laatste eenheid gelijk is aan de kosten van die eenheid. Hij vraagt de hoogste prijs in de deelmarkt waar de vraag het minst op de prijs reageert. Daar verliest hij het minst afzet bij een hogere prijs.
De afzet kan hierdoor stijgen. Mensen in de goedkope groep kopen het product nu wel. De winst is meestal hoger dan bij één uniforme prijs, omdat de monopolist een deel van de betalingsbereidheid van de afnemers binnenhaalt.
Bij volledige prijsdiscriminatie betaalt elke afnemer precies zijn maximale betalingsbereidheid. Het consumentensurplus gaat dan volledig naar de monopolist. De afzet wordt dan even groot als bij volkomen concurrentie.
Onthoud
Een monopolist kan prijsdiscriminatie toepassen als de deelmarkten te scheiden zijn.
Doorverkoop tussen afnemers moet onmogelijk zijn, anders werkt de splitsing niet.
De hoogste prijs komt in de deelmarkt met de minst prijsgevoelige vraag.
Prijsdiscriminatie kan de afzet en de winst van de monopolist verhogen.
Bij volledige prijsdiscriminatie verdwijnt het consumentensurplus naar de monopolist.
Voorbeeld uit een echt examen
ex1
Bij deze vraag moet je uitleggen of een subsidie voor de laagste inkomens prijsdiscriminatie geeft bij Safetybell.
- 1
Alleen de laagste inkomens krijgen de subsidie, dus er ontstaan twee deelmarkten met verschillende betaalde prijzen.
Veelgemaakte fouten
Leerlingen denken dat elk verschil in prijs prijsdiscriminatie is. Kijk eerst of de deelmarkten gescheiden blijven.
Leerlingen vergeten de doorverkoop te toetsen. Controleer altijd of afnemers het product aan elkaar kunnen doorverkopen.
Leerlingen zeggen dat de monopolist de prijs verlaagt voor iedereen. Bij prijsdiscriminatie betalen sommige afnemers juist meer.
Snel checken
Een monopolist verkoopt hetzelfde product aan twee groepen. Groep A reageert weinig op prijsveranderingen. Groep B reageert sterk. Welke uitspraak is juist?
Een monopolist past prijsdiscriminatie toe in plaats van één uniforme prijs. Wat is het meest waarschijnlijke gevolg voor zijn winst?